yazı üstü

Bir inşaatın, inşaat tadilatının, inşaat onarımının ve/veya yıkımının yapılması amacıyla; işin projesine, teknik şartnamelere, her türlü ilgili çalışma mevzuatlarına uygun olarak, vaat edilen süreler içinde güvenli bir şekilde bitirilebilmesi amacıyla insanların, tesislerin, makinlerin, araç ve gereçlerinin bir araya getirilerek oluşturulduğu geçici işletmeye şantiye denir. Diğer bir tanıma göre şantiye; bina, yol, köprü, baraj ve benzeri yapıların yapımı esnasında inşa işlerinin yürütüldüğü alana denir.

Şantiyeler genellikle bir defaya mahsus olarak kurulur ve inşaat işi tamamlandıktan sonra sökülüp toplanır. Şantiyede mimardan mühendise, işçiden doktoruna varana kadar farklı meslek gruplarına ait inşalar çalışırlar. Bu tanımlardan yola çıkarak şantiye yönetimi için, hem inşa hem de inşa dışı faktörlerin aynı anda yönetildiği bir yönetim biçimidir diyebiliriz.

Şantiye oluşumunun özelliklerini şu şekilde sıralamakta fayda var;

  • Şantiyeler geçici üretim yerleridir. Üretim bittikten sonra sökülüp kaldırılmaları ya da taşınmaları gerekir. Bu geçicilik her birim ve tesis için kurulum aşamasında akıldan çıkarılmamalıdır.
  • Projeye göre birimlerin, tesislerin ve çalışan sayılarının doğru saptanması ve bunların koordinasyonu için planlı bir şekilde hareket edilmesi gerekmektedir. Plansız kaynak kullanımı baş ağrıtıcı neticeler doğurabilir.
  • Şantiyeler; insan emeğine bağlı, ağır ve tehlikeli işler grubunda olması nedeniyle malzeme sarfiyatlarının yoğun olduğu yerlerdir. Sarfiyatı azaltmak için alınacak tedbirler maliyete önemli yönde etki eder.
  • Şantiyeler güvenliğin üst düzeyde tutulması gereken yerlerdir. Bununla ilgili her türlü tedbir önceden alınmalıdır.
  • Şantiyelerde beşeri ilişkiler son derece önemlidir, bu sebepten ötürü iletişimin sağlanması son derecede önem arz eder.
  • Şantiyelerde üretim bitene kadar değişikliklerden mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.
  • Şantiye kuruluşunda mümkün mertebe bu konuda tecrübeli insanların bilgilerinden faydalanılmalıdır. Her ne kadar her şantiye birbirinden farklı olsa da tecrübenin şantiye kuruluşuna olumlu etkisi yadsınamaz bir gerçektir.

Şantiye oluşumunun tanımını ve bazı önemli özelliklerini yukarıdaki şekilde sıraladıktan sonra kurulum (mobilizasyon) aşamasında yapılması gereken önemli hususlara değinelim.

Bir inşaat yapımı için şantiye kuruluşuna karar verildiğinde öncelikle şantiye projesi hazırlanmalıdır. Bu şantiye planında tesislerin, makine ve araçların iletim hatlarının, su tahliyelerinin ve diğer şantiye gereçlerinin nasıl yerleştirileceği ayrıntılı olarak yer alır. Bir bakıma inşaat projesi gibidir. Yanlış konumlandırılmış bir şantiye hem zaman kaybına hem de gereksiz maliyetlere sebep olacaktır. Şantiye giriş çıkışları oldukça önemlidir. Özellikle şehir merkezlerindeki inşaat araçlarının çevreye ve trafiğe zarar vermeden giriş çıkış yapabilmesi için çevre, yol ve kaldırımlarla düzenlemeler yapılmalıdır.

Şantiye planlaması, gerçekçi iş miktarlarına, iş miktarlarına, iş programına, yapı stratejine, kullanılacak eleman, malzeme, makine, ekipman verilerine, stok ve yedek tahminlerine (lojistik operasyon) dayalı olarak titizlikle hesaplanmış ya da hesaplatılmış olması gerekir. Bunun için öncelikle ihtiyaçların belirlenmesi gereklidir. Şantiye tesislerinin yeterli düzeyde olabilmesi için tüm beklentilerin öncelikle ayrıntılı ve net olarak belirtilmesi gerekir. Bu konuda proje müdürü ya da şantiye şeflerine büyük sorumluluk düşmektedir. Genel ihtiyaçların belirlenmesinden sonra şantiye tesisleri için yer aramaya ve projelendirmeye esas olacak programın hesaplanmasına geçilir. Bu hesaplar neticesinde;

  • Şantiyede çalışacak teknik ve idari personel sayıları, bunların ne kadarının şantiyede kalacakları,
  • Misafirhane şeklinde lojman yapılacak ise kapasitesi,
  • Teknisyen, topograf, formen, kalfa, şoför, operatör, usta gibi elemanların sayıları,
  • Çalışacak işçi sayıları,
  • Büyün elemanların vardiya durumları, öngörülen sosyal hizmet türleri ve kapasiteleri,
  • Spor sahaları, mescit, kantin, revir, bayrak direği gibi yararlı ve moral arttırıcı unsurlar,
  • Şantiyede üretilecek malzeme ve ürünler için kurulacak tesisler, kapasiteleri, malzeme ve ürün stok alanları,
  • Ana inşaat için gerekli malzeme stok alanları, gerekli yedek parça ve ana inşaat için ambar gereksinimleri,
  • Gerekli ekipman alanları, makine, araç park alanları gereksinimi,
  • Altyapılarda ilgili durumlar ( yol, su, elektrik, pis su, drenaj),

Şantiyenin kurulacağı arsa ile ilgili genel bir fizibilite çalışmasının yapılması şantiye kurulumunu oldukça kolaylaştıracaktır. Şantiye alanı ufak çaplı bir yerleşim yerine benzer bu sebepten ötürü şantiyenin ve çalışanlarının ihtiyaçlarının nasıl karşılanacağı planlanır. Şantiyenin yerleşim merkezlerine uzak olması durumlarında şantiyede bulunacak personel ve işçilerin günlük ihtiyaçlarını karşılayabilecek kantin, hamam ve benzeri yapılar yapılabilir. Şantiye kurulumu yapılırken hem inşaatın yapımı için  hem de şantiye içi gerekli olan alt yapı hizmetlerinin yapılması için ilgili kurumlara başvurulmalıdır.(elektrik, su, lögar vb.)

Bir şantiyenin başarılı olabilmesi için aşağıdaki koşulların olması gerekir,

  • Şantiye tesislerinin iyi planlanmış ve yeterli kapasiteye sahip olması,
  • İş sonunda rahatça toplanabilmeli,
  • Şantiye yollarının iyi planlanması ve alt yapının yapılmış olması,
  • Sosyal tesislerin olması ve yeterli kapasitede olması,
  • Araç trafiğinin kolay olması için trafik planlaması,
  • Beton santralinin yeri,
  • Hurda ve tasfiye alanı,
  • Tesisler arası erişimin rahat olması,
  • Kule vinç ve benzeri ekipmanlarının yerinin özenle belirlenmesi,
  • Elektrik şebekesi ve trafo yerinin uygun tespiti,
  • Tüm bu planlamanın rüzgar yönü tespitine göre şekillendirilmesi,

Şantiye kurulmadan önce kesinlikle bir şantiye kuruluş planı yapılmalı ve bu plan proje yöneticisine ayrıntılı olarak anlatılmalı ve onayı alınmalıdır. Şantiye kuruluşu yapıldıktan sonra çeşitli iş programları yapılmalıdır. Bu programlar görsel ve anlaşılır raporlarla desteklenmelidir. Kullanıclara iş programları ve şantiye işleyiş programları detaylı ancak basit bir anlatım ve görsel dökümanlarla desteklenerek aktarılmalıdır.

Şantiye kurulumu kadar tesislerin kanun ve yönetmeliklere uygun olması da bir o kadar önem arz etmektedir. Şantiye tesisleri genel olarak aşağıdaki gibidirler,

  • Yönetim tesisleri
  • Üretim için gerekli yapı tesisleri
  • Sağlık tesisleri
  • Sosyal tesisler
  • Soyunma ve giyinme tesisleri
  • Yemekhane ve Yatakhaneler

Şantiye tesisleri olabildiğince sade tutulmalıdır. Gereğinden fazla tesisin kurulumu işe engel olabileceği gibi maliyet tasarrufu açısından da uygun değildir. En optimal düzey yeterli ve ihtiyaca cevap veren düzeydir. Şantiye tesisleri için ayrı bir ruhsat almaya gerek yoktur. Ancak yapının iskan alabilmesi için şantiyenin tam olarak sökülmüş olması gerekmektedir.

 

Kaynaklar

  • Erkan KARAMAN “Şantiye Tekniği Ders Notları” Balıkesir Üniversitesi
  • Dr. İlker ÖZDEMİR “ Yapı İşletmesi Ders Notları” Osmangazi Üniversitesi
  • Ali PANCARCI ve Emin ÖCAL“ Yapı İşletmesi ve Mal oluş Hesapları”
  • RIEHM-GRIMM “Şantiye Tekniği”

inşaport.com ücretsiz aboneliği

Haftalık bültenimize abone olun, yeni içerikleri kaçırmayın.

Abonelik işleminiz tamamlandı.

Bir hata meydana geldi, lütfen daha sonra tekrar deneyiniz.

CEVAP YAZIN

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.