SU KAYIP KAÇAK TESPİTİ

0
110
-Article Top-
- Advertisement -

FATURALANDIRILMAYAN SU MİKTARI

Ülkemizde içme suyunun %43,6 sı henüz musluğa ulaşmadan kaybolmaktadır. (TÜİK Belediye su istatistikleri) Bu kaybın ülkemize yıllık maliyeti 6 MİLYAR TL’dir. Belediyelere 2023 yılına kadar su kayıplarını azami %25 oranına indirme zorunluluğu getirilmiştir.

Dünyada suya olan talep her geçen gün artmaktadır. Buna karşın dünyadaki su kaynakları azalmakta, kirlenmekte uygun olmayan kullanımlar nedeniyle giderek azalmaktadır. Yeni su kaynaklarının aranması, geliştirilmesi ve suyun kullanılabilir duruma getirilmesi çok büyük maliyetler gerektirmektedir. Bu sebeple mevcut suyun en az kayıpla işletilmesi gerekmektedir.

Gelir getirmeyen su konusuna uzun yıllardır odaklanılıyor ve konuya sürekli dikkat çekiliyor. Büyük miktarlarda içme suyunu toprağa pompalamayı ya da gereksiz miktarda elektrik kullanmamızı göze alamayız. Sızıntıları asgariye indirmek ve aynı zamanda global CO2 emisyonunu azaltmak için enerji tasarrufu yapmak zorundayız. Dünyanın bazı yerlerinde nüfus ve kentleşme su kaynağından alabildiğinden daha hızlı artmaktadır ve burada gelir dışı suyu azaltmak daha önemlidir.

Daha az su pompalaması ile harcanan elektrik miktarı azalır. Buna bağlı olarak işletme maliyetleri düşer.

SU KAYBINI ÖNLEMENİN FAYDALARI

  • Su tasarruf, arıtım tesislerinde kullanılan ve maliyeti yüksek olan kimyasal madde miktarının azalmasını sağlar.
  • Tasarruf edilen su sayesinde nüfus artışı ile artan talebin zorunlu kılacağı yatırımlar geciktirilmiş olur.
  • Müşteriye verilen hizmet seviyesi yükselecektir.
  • Kaynakların daha etkin kullanılması ile müşteriye yüklenen masraflar daha düşük olacaktır.
    SU KAYBININ SEBEBLERİ

    Su kayıpları başlıca iki kategoride özetlenebilir.

    1. Fiziksel olmayan kayıplar.

    • Tüketici sayacının hatalı okunması
    • Resmi kurum ve kuruluşların ücret ödeme zorunluluğu olmadan kullandıkları su
    • Camiler ve parklar
    • Yasal olmayan bağlantılar

    2.  Fiziksel Kayıplar

    • Ana borulardaki çatlaklar
    • Servis ve vana bağlantılarındaki sızıntılar
    • Yangın muslukları ve depolarda oluşan sızıntılar

    Su dağıtım hatlarının toprağın altında olması nedeniyle borulardaki çatlak ve diğer tüm sızıntıların tespiti oldukça güçtür.

    Çeşitli ülkelerde yapılan çalışmalar ile fiziki kaçaklardan oluşan kayıpların toplam su hacminin %25-50 sine kadar ulaştığı tespit edilmiştir. Ayrıca fiziksel kaçaklar su kalitesinin bozulmasına da sebep olmaktadır.

    Ülkemizde birçok yerinde mevcut içme suyu hatları sayısal değildir. Hatlardaki kayıp-kaçakları bulmak için hattın güzergahının bilinmesi gerekmektedir.

    ÇÖZÜM                                                                                                                                              

    MEVCUT HAT TESPİTİ 

    Ülkemizde birçok yerin mevcut içme suyu hattının nerede olduğu bilinmemektedir. İlk olarak hattın güzergahı bulunmalıdır.

    MEVCUT HATTIN SAYISALLAŞTIRILMASI 

    Hattın konumunu GPS yardımıyla aktive edip, bilgisayar ortamında konumlandırılması mevcut hattın belirlenmesidir.

    SU GÖNDEREN SAYAÇLARI BELİRLEMEK

    Şehirdeki sayaç gruplarını belirlenir ve bu sayaçların toplam tüketimini belirli aralıklarla bir araya getirilir. Şehrin toplam tüketimini sanal bir sayacın içine alınır.

    2015 ve 2016 Yılı Kayıp Kaçak Oranları

    Su ve Kanalizasyon İdaresi 2015 2016
    İstanbul 24,09 24,07
    Bursa 22,67 22,87
    İzmir 31,35 30,51
    Samsun 38,51 37,47
    Mersin 45,04 44,93
    Konya 29,35 27,20
    Adana 39,97 38,44
    Diyarbakır 55,00 49,43
    Kocaeli 42,00 38,00

    Kaynak: Akıllı Hüsniye ve Kızılboğa Özaslan, Rüveyda (2017). “Su Kayıplarının Önlenmesinde Teknoloji
    Kullanımı: Büyükşehir Belediyelerinde SCADA Uygulaması”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari
    Bilimler Fakültesi Dergisi, C.22, Kayfor15 Özel Sayısı, s.1606

    Kayıp kaçak oranlarının tespitinin anlaşılabilmesi için sayısal modellemenin önemi büyüktür. Suyun kaynağından kullanım alanına kadar gelirken bir çok sebepten dolayı kayıp kaçak oranı artmaktadır.Kayıp kaçak miktarlarının büyük bir kısmının su getirme yapılarında gerçekleştiği aşikardır.Su kaynağından arıtma sistemine ulaşıncaya kadar altyapı sistemlerinin kusurlarından dolayı büyük bir kısmını yitirmektedir.Uluslararası Su Servisi Birliği’nin (IWSA) 1991 yılında yaptığı çalışmaya göre ;Gelişmiş ülkelerde su kayıp oranı %8-24 , Gelişmekte olan ülkelerde %24-45 olduğu belirlenmiştir. Kabul edilebilir su kaybı oranı ise %10’dur.

    Su kayıplarının mevzuatı gereğince belirli bir orana indirgenmesi noktasında bütün belediyelerce aksiyon alınması hükme bağlanmış olsa da, bu zorunluluğa çok az belediye tarafından riayet edildiği de anlaşılmaktadır. 2014 yılında yürürlüğe giren İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliğine göre 4 yıl içerisinde su kayıp-kaçak oranının büyükşehir ve il belediyelerinde %30’a indirgenmesi zorunlu hale getirilmiş olmasına rağmen 2017 yılında ilgili Bakanın yapmış olduğu açıklamada su kayıplarına ilişkin verilerin elde edilebildiği, ancak bunların güvenilir olmadığı ve aslında bu oranın %50-55 civarında olduğu belirtilmektedir. Dolayısıyla %30’a indirilmesi gereken su kayıp oranının hala %50 civarında olması bu sürecin ilgili birimlerce kontrol altına alınamadığını göstermekte, su kayıp oranı olarak Bakanlığa gönderilen oranların da büyük ölçüde gerçeği yansıtmadığı anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, bu oranların sadece ölçülebilir alanlarla sınırlı olduğu da düşünüldüğünde, belediyelerin hizmet alanına giren yeni mekânlardaki ölçülemeyen su kayıplarının da söz konusu oranın değerlendirilmesinde dikkate alınması gerekmektedir. Nitekim kırsal
    alandaki ölçülemeyen su kayıpları da nazara alındığında su kayıp miktarlarının esasında yadsınamayacak derecede fazla olduğu öngörülmektedir. Bu tespitler kapsamında hâlihazırdaki su kayıp miktarının arzulanan orana indirilememesinde ve SCADA sistemlerinin etkin bir şekilde kullanılamamasında öncelikle altyapı tesislerinin tamamının sayısallaştırılmamış olmasının önemli bir etken olduğu açıktır.

inşaport.com ücretsiz aboneliği

Haftalık bültenimize abone olun, yeni içerikleri kaçırmayın.

Abonelik işleminiz tamamlandı.

Bir hata meydana geldi, lütfen daha sonra tekrar deneyiniz.

CEVAP YAZIN

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.