Septik Tankları, kanalizasyon sistemi bulunmayan ve inşası mümkün olmayan yerlerde atık su bertarafı için kullanılan yapılardır. Septik tank olarak da adlandırılan fosseptikler tekil veya grup konutlardan gelen evsel atık suları alan sızdırmaz bir ön arıtma haznesi olup; çökebilir veya yüzebilir katı ve sıvı maddelerin atık sudan ayrılması sıvı kısmın havuzdan çıkışından önce organik maddenin bekletilmesi ve çürümesine imkan vermek üzere tasarlanır. Çıkış sularının arıtılması ise ek bir sistemle tamamlanmalıdır. Fosseptikler, şehir şebeke suyuna bağlı veya şebeke suyu olmadığı halde bol su kullanan binalar için uygulanır. Buna binaların bütün atık suları verilebilir. Fosseptikten çıkan atık suların giderilmesi zorluklara neden oluyorsa o zaman fosseptiğe yalnızca hela bağlantısı yapılır.

Yağmur suları hiçbir şekilde fosseptiğe verilmez. Fosseptiklerin işlenmesinde ana prensip katı maddelerin tutulup çürütülmesi, sıvı kısımlarında çıkıştan alınarak zarar vermeyecek şekilde giderilmesidir.

Septik Tank Sisteminin Tasarımı

Septik Tank Tasarımı birçok çeşitli durumlarda yapılabilir, ancak bunların çoğu kritik ve zaman alan zahmetli bir süreçtir. Bu makalede, Septik Tankı 5 dakikada kolayca nasıl tasarlayacağımız ve Septik Tank Büyüklüğünü nasıl belirleyeceğimiz hakkında bilgi vermeyi amaçlıyorum. Burada septik tank tasarımı için genel Septik Tank İnşası hakkında da bazı konuları tartışacağım. Aşağıda tek tek verilen adımları takip etmeniz gerekiyor.

Adım 1: Kullanıcı Sayısının Hesaplanması:

Herhangi bir septik sistem tasarımında, gerekli olan septik tankın toplam kapasitesini belirleyeceğinden çok önemli bir adımdır. Septik tankın tek bir günde kullanacak olan toplam kullanıcı sayısıdır. Hesaplama için, wc’yi bir gün içinde kullanabilecek maksimum kullanıcı sayısını göz önünde bulunduracağız. Hesaplama çok kolay yapılabilir. Örneğin; 5 katlı bir bina olduğu ve her katta iki daire olduğunu varsayalım. Her ailenin de ortalama 5 bireyden oluştuğunu düşünelim. Bu binada 2 x 5 = 10 aile yaşamakta ve 10 x 5 = 50 kullanıcı bulunmaktadır. Bu nedenle burada 50 kullanıcı için bir septik tank tasarlayacağız.

Adım 2: Septik Tankta Sıvı Hacim Hesabı:

Bu adımda, 50 kullanıcının kullanımına bağlı olarak ortaya çıkacak olan septik tanktaki atıksu hacmini hesaplayacağız. Bir septik tankın temizlenme periyodu göz önüne alındığında, günlük olarak her bir kişinin atık sıvısı için 0,070 ~ 0,130 metreküp alana ihtiyaç duyulmaktadır. Örnek olarak yapacağımız tasarım için kişi başına 0,090 metreküp atıksu oluştuğunu kabul edeceğiz. Periyodik yapılacak olan septik tank temizliğini de göz önünde aldığımızda, bu değer tasarım için uygun olmaktadır. Ayrıca, gelecekteki nüfus artışından dolayı oluşacak ihtiyacı da göz önüne aldığımızda, mevcut ihtiyacın % 25’i kadar bir artış olacağı kabul edilebilir. 50 kullanıcısı olan bir binada günlük olarak oluşacak atıksu hacmi; 50 x 0,09 = 4,50 metreküp olmaktadır. Gelecekteki nüfus artışını da göz önüne aldığımızda, günlük atıksu hacmi 4,50 x 1,25 = 5,625 metreküp olacaktır. Ancak bu değer sınır değerimiz olan 7,30 metreküpten düşük olduğu için tasarım hacmimiz 7,30 metreküp olarak alınacaktır.

Adım 3: Septik Tankın İç Boyutunun Hesaplanması:

Bir gün içinde 50 kullanıcılı binanın atıksu miktarını hesapladık. Bu miktara göre septik tankın iç derinliğini, uzunluğunu ve genişliğini hesaplamalıyız. Her şeyden önce, daha iyi bir çalışma tasarımı için 1,30 m’den 2,00 m’ye kadar uygun bir sıvı atık derinliği planlamalıyız. Atık hacmi çok büyükse, arazi içinde yer alacak uzunluk ve genişliğin daha küçük olması için daha fazla derin bir tank tasarımı yapmalıyız. Bu durumda, tank hacmi = uzunluk x genişlik x derinliği (yükseklik) olmaktadır. Sıvı derinliğini önceden varsaydığımız için, sıvı hacmini sıvı derinliği ile bölerek sıvı yüzeyinin yüzey alanını hesaplayarak uzunluğu ve genişliğini bulabiliriz. Boyutlamada;

– Tank İç Uzunluğu          : L

– Tank İç Genişliği           : B

– Tank İç Sıvı Yüksekliği   : H olarak isimlendirilecektir.

Kullanıcı
Sayısı
Uzunluk
L
(m)
Genişlik B
(m)
Yükseklik
H
(m)
Sağlanacak
Sıvı Kapasitesi (m³)
Serbest
Boşluk
(m)
Kaldırılacak
Lağım Pisliği
(m³)
Temizleme
Periyodu (yıl)
5 1,5 0,75 1,00 1,12 0,3 0,36 1
1,05 1,18 0,3 0,72 2
10 2,0 0,90 1,00 1,80 0,3 0,72 1
1,40 2,00 0,3 1,44 2
15 2,0 0,90 1,30 2,30 0,3 1,08 1
2,00 3,60 0,3 2,16 2
20 2,3 1,10 1,30 3,30 0,3 1,44 1
1,80 4,60 0,3 2,88 2
50 4,0 1,40 1,30 7,30 0,3 3,60 1
2,00 11,20 0,3 7,20 2

Tablo 1 – Septik Tank Tasarım Ölçüleri ve Sınırları

Septik tank içinde H = 1,30 m bir sıvı derinliği göz önünde bulunduralım. Bu nedenle, sıvı yüzey alanı = 7,30 / 1.30 = 5,62 metrekare. Bulduğumuz bu yüzey alanı ile septik tankın uzunluk ve genişliği belirlemeliyiz. Mevcut araziye göre uygun uzunluk genişlik oranı belirlenebilir. Biz bu tasarım için L = 2B oranını kabul ederek tasarım yapacağız.

L x B = 2B x B = 5,62 metrekare, B = 1,68 metre olarak bulunmuştur. Septik tank iç genişliğini 1,70 metre olarak kabul edersek, septik tank iç uzunluğu 3,40 metre olacaktır. Ama daha doğru bir uzunluk hesabı için yüzey alanını genişliğe bölmeliyiz. Bu durumda 5,62 / 1,70 = 3,31 metre iç genişliğe ihtiyacımız var. Septik tank iç uzunluğunu 3,35 metre olarak kabul edebiliriz. Ancak septik tank iç uzunluğumuz 4,00 metreden daha az olamaz. Bu durumda tank iç uzunluğunu 4,00 metre kabulü ile B = 5,62 / 4 = 1,41 metre bulmuş oluruz. Bu durumda tank iç uzunluğu 4,00 metre, iç genişliği 1,45 metre olarak belirlenmiştir.

Belirlediğimiz bu ölçüler sağlanması gereken minimum değerlerdir. Ancak bu değerlerden ayrı olarak septik tankın içindeki atıksuyun üzerinde açık bir alan sağlamak zorundayız. Bu alan tank içerisinde birikecek gazın serbestçe hareket etmesi ve havalandırma borusundan dışarı çıkması için gereklidir. Bu nedenle atıksu üzerinde 0,30 metrelik bir mesafe bırakılacak olup septik tankın toplam iç derinliği = 1,30 + 0,30 = 1,60 metre olacaktır. Bu durumda septik tankın iç boyutları;

  • L = 4,00 metre
  • B = 1,45 metre
  • H = 1,60 metre olmaktadır. Septik tankımız yılda 1 kez temizlenecektir.

Bu aşamadan sonra betonarme hesaplarına geçilebilir. Aşağıdaki çizimlerde kesitler tahmini olarak alınıp oluşturulmuştur. Yüklere bağlı olarak hesaplamaların yapılması gerekecektir.

Septik Tank Planı
Septik Tank A-A Kesiti

Yararlanılan Kaynaklar:

  1. Milli Eğitim Bakanlığı. (2012). Lağım İnşası ve Kanalizasyon Olmayan Yerlerde Yapılacak Tesisler. MEGEP Eğitim Sunumu.
  2. https://theconstructor.org/construction/septic-tank-components-design/13127/

Abone Listemize Kaydolun
inşaPORT Mail Aboneliği

Posta listemize abone olun ve e-posta gelen kutunuzda ilginç şeyler ve güncellemeler alın.

Abone olduğunuz için teşekkür ederiz.

Bir şeyler yanlış gitti.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.