Doğal Bir Taş Hereke Pudingi

Hereke pudingi, açık griden koyu griye değişen çakıllar ve kalkerli çimentonun birleşmesiyle oluşan, içinde bulunan demir oksitten de kırmızı rengi alan taşıyıcı ve kaplama elemanı olarak kullanılan kütle.

0
231
hereke pudingi

Hereke pudingi, açık griden koyu griye değişen çakıllar ve kalkerli çimentonun birleşmesiyle oluşan, içinde bulunan demir oksitten de kırmızı rengi alan taşıyıcı ve kaplama elemanı olarak kullanılan kütle.

hereke pudingi

Hereke pudingi, içinde bulunan çakılların çimentolaşmasıyla oluşan bir konglomera/puding. Çakıllarının yuvarlak oluşu sebebiyle literatüre Hereke pudingi olarak geçmiş ve getirildiği veya çıkarıldığı bölgeye göre eski belgelerdeki isimlendirmeleri değişmektedir.

Kocaeli’nin güney bölgesinde bulunan ocaklardan çıkarılmaktaydı

Bir kıyı kenti olan, geçmişte Nikomedia adıyla bilinen Kocaeli, bulundurduğu ocaklarla önemli bir yere sahipti. İzmit Körfezi’nin her iki tarafında da İstanbul’un ve yakın çevresinin taş ihtiyacını karşılayan ocaklar yoğun faaliyet içerisinde olmuşlar. Bu şekilde nakliye işleminde sorun olmamış ve çok kullanılmış. Şuan o ocakların bilinmesine rağmen üzerinde yapılaşma bulunduğundan kullanılmamaktadır.

hereke pudingi
Görsel: https://polen.itu.edu.tr/bitstream/11527/13824/1/10118204.pdf

Bilindiği gibi taş basınca çok dayanıklı fakat çekmeye karşı ise zayıf bir malzemedir. Eski yapılarda, işlenebilme kolaylığı bakımından, puding, breş, kalker, mermer, traverten, çeşitli diğer konglomeralar, kumtaşı, şist ve serpantin gibi taşlar kullanılmıştır. Fakat zamanla eski yapılarda kullanılan taşlar, çeşitli sebeplerle bozularak yapılarda tehlikeler oluşturmaktadır.

Aşağıdaki görselde pudingin bağlayıcı kısmının çeşitli sebeplerle bozulmasıyla çakıllar arasında boşluklar oluştuğu görülmekte, yapılacak onarımlarda taş malzemelerin seçimi doğru olmalıdır.

hereke pudingi
Fotoğraf: Ömer Dabanlı https://twitter.com/omerdabanli/status/1253798699240771599

Yapılan bazı onarımlar

  • Sultan Ahmet Külliyesi’nin medrese tarafında yer alan kemer taşlarında yapılan onarımlarda Hereke pudingine benzer bir taş kullanılmış, bulunmasına rağmen özgün taşın tercih edilmediğini görülmekte. (Kaynak: MimariLugat)
Fotoğraf: https://twitter.com/MimariLugat/status/1202487343539769345
  • Beyazıt Camii avlu döşemesinde yapılan onarımda, Hereke pudingi olması gereken yerde, farklı bir taş cinsinin kullanıldığı görülüyor.                                              Osmanlı Dönemi birçok eserde kullanılan taş, doğal ortamda (Kocaeli/Hereke) bulunmasına rağmen, ocağı olmadığı için kullanılamıyor. (Kaynak: MimariLugat)
Fotoğraf: https://twitter.com/MimariLugat/status/1297576265654951938

Hereke pudingi hangi alanlarda ve neden tercih edilmiş?

Hereke pudingi yapılarda hem taşıyıcı hem de kaplama görevi görmüş, ufak, çakıllı ve kırmızımtırak olanları da mimaride en çok istenilen türleridir. Çok kullanılmasının sebebi; dayanıklı olması, renklerinin dış tesirlere karşı dayanıklı ve güzel olması ayrıca ocaklar deniz kenarında bulunduğu için de taşımasının kolay olması söylenebilir.

Hereke Pudingi, İstanbul başta olmak üzere tarihi yapılarda çok fazla kullanılmıştır

  • Bayezid Camii’nin avlu kemerlerinde mermer ve serpantinlerle almaşık olarak
  • Süleymaniye Camii avlu kemerlerinde, pencere sövelerinde, avlu döşeme panolarında
  • Sultanahmet, Yeni Cami, Şehzadebaşı, Cerrahpaşa vb. birçok camilerin sütün ve kemerlerinde
  • Haydarpaşa Lisesi, Haydarpaşa ve Ankara Garı Yolcu Salonları ve İstanbul Büyük Postahane Binası, Birinci Vakıf Han gibi binalar ile birçok çeşme ve sebillerde
  • Feneryolu, Erenköy ve Pendik Camileri de tamamıyla Hereke pudingleri ile inşaa edilmişlerdir.
  • İstanbul Yeni Cami avlusunda çapı 80 cm. boyu 4 m. uzunluğunda yekpare bir sütun bulunmakta ve revak kemerlerinde de kullanılmış.

Şehzade Camii kemer taşı

hereke pudingi
Fotoğraf: Hüsrev Tayla, Ilgım Ezgi Özmen https://twitter.com/MimariLugat/status/1202315333866049536

Şehzade Camii şadırvan sütununda

hereke pudingi
Fotoğraf: Hüsrev Tayla, Ilgım Ezgi Özmen https://twitter.com/MimariLugat/status/1202315333866049536

Yararlanılan kaynaklar:

Düzenleyen: Mimar (Stu) Nihal GEZER

e-posta: nihalgezer11@gmail.com

Abone Listemize Kaydolun
inşaPORT Mail Aboneliği

Posta listemize abone olun ve e-posta gelen kutunuzda ilginç şeyler ve güncellemeler alın.

Abone olduğunuz için teşekkür ederiz.

Bir şeyler yanlış gitti.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.