Sözleşme özgürlüğünü yansıtmak için evden çalışmak 4857 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen uzaktan çalışma yöntemidir. Benzer şekilde, Madde 14, paragraf 6’da, işverenlerin işçileri gözlemleme sorumlulukları da öngörülmektedir.

İş kazası veya meslek hastalıkları şirketler ve yöneticilerini(işverenin); yüksek tazminat miktarları, idari para
cezaları ve hatta hapis cezasına varabilecek yaptırımlarla karşı karşıya bırakmaktadır.

COVID-19 Pandemisi sırasında çalışma modellerindeki değişime paralel olarak evde çalışma sayısındaki artış göz önüne alındığında, yazımız işverenler açısından önem arz etmektedir.

Bu süreçte özellikle evde çalışan işçilerin uzun saatler bilgisayar karşısında çalışması veya iş sağlığı ve güvenliği açısından yapılan işe uygun olmayacak şekilde aydınlatma sistemi bulunan bir odada kalması sonucunda işçinin uğrayacağı hastalık veya kaza halinde işverenlerin ve şirketlerin tazminat ödeme sorumluluğu doğabilecektir.

İşverenin hukuki sorumluluğunun kapsamı

En başta şunu belirtmek gerekir ki ortaya çıkan her uyuşmazlık birbirinden farklı özelliklere sahip olup her somut olay kendi içinde hukuken incelenmelidir. Ancak hukuki ve idari olarak bir takım genel önleyici tedbirlerin alınması durumunda şirketlerin sorumluluktan kurtulması ihtimalleri bulunmaktadır.

İşverenin, işçiyi gözetme borcu kapsamında alması gereken tedbirlerin ve işverenin hukuki sorumluluğunun kapsamı çok geniştir.

Yargıtay Kararlarında “Bilim, teknik ve örgütlenme düşüncesi yönünden alınabilme olanağı bulunan, yapılacak gider ve emek ne olursa olsun bilimin, tekniğin ve örgütlenme düşüncesinin en yeni verileri göz önünde tutulduğunda işçi sakatlanmayacak, hastalanmayacak ve ölmeyecek ya da bu kötü sonuçlar daha da azalacaksa her önlem işverenin koruma önlemi alma borcu içine girer” şeklinde hükümler ile işverenin sorumluluğun ne kadar geniş olabileceğinin de altı çizilmiştir.

İşverenin hukuki sorumlulukları

İşverenin tek sorumluluğu iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak olmayıp: mahkeme huzurunda
yapılacak bir incelemede:

  • işçinin kişilik hakkı ve onurunun korunması,
  • işçinin sosyal ve kültürel konumunun korunması,
  • işçinin mesleki gelişiminin engellenmemesi,
  • işçinin özel yaşam alanının ihlal edilmemesi,
  • düşünce özgürlüğü ve sendikal örgütlenme özgürlüğünün korunması,
  • işçinin kişisel verilerinin korunması,

gibi işverenin gözetim borcu kapsamında olan birçok farklı hususun da denetimden geçeceği göz önüne alınmalıdır.

Evde çalışma sırasında alınması gereken tedbirler

İşverenin hukuki, idari ve cezai sorumluluktan kurtulmak için başta 6331 S. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun kendisine yüklediği sorumlulukları yerine getirmeli ve ayrıca faaliyette bulunulan sektöre göre gerekli önlemleri almak zorundadır. Sayılanlarla sınırlı olmamak üzere işverenin alabileceği tedbirler şu şekildedir:

  1. Evde çalışma yapacak olan işçilere; çalışma şekli ve 6331 S. Kanun uyarınca evde çalışmaya yönelik eğitim verilmelidir. (Mümkünse yüz yüze mümkün değilse online görüşme yoluyla verilmelidir.)
  2. Yapılan eğitimin içeriğinden oluşan, işçinin anlayabileceği nitelikte yazılı bilgilendirme yazısı da işçiye ayrıca gönderilmelidir.
  3. İşçinin evde çalışma yapacağı ortamın belirlenmesi, farklı ihtimallere göre çalışma yapılacak sınırın çizilmesi gerekmekte olup bu alanda asgari nitelikte risk analizi yapılmalıdır. (Çalışılacak alanda kablo düzenlerinin yapılması, dolapların duvara sabitlenmesi vb. güvenliğin tedbirleri alınmalı.)
  4. İşçinin çalışacağı ortamda yapılacak işe uygun şekilde aydınlatma sisteminin kurulması için analiz yapılarak olası risklerin önüne geçilmelidir.
  5. İşçilerin çalışma saatleri belirlenmeli, çalışma saatleri içerisinde işçilere e-posta veya mesaj atılarak iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin düzenlemelere uyulması hatırlatılmalıdır.
  6. İşçinin işi görmesi için lazım olan ekipman ve her tür araç işveren tarafından sağlanmalıdır. (Örneğin: işçi kendi bilgisayarını kullandırmak için zorlanamayacaktır)
  7. Çalışma koltuğu, masa, bilgisayar ekranı vb. konularda ergonomik standartlar işçiye bildirilmelidir.
  8. İşçinin evde çalışma sırasında vakit geçireceği alanda ergonomik düzen sağlanması için bel destek yastığı veya oturma simidi gibi ekipmanlar işveren tarafından sağlanabilir.

Hukuki sorumluluktan kurtulmak adına; kazanın kaçınılmaz olduğu, kazayı veya hastalığı engellemek adına yüksek çaba gösterdiğini ispatlaması hukuki açıdan işverenlere avantaj sağlayacak hususlardır. Aksi halde karşılaşılabilecek uyuşmazlıklarda işverenin kontrolünden çok uzakta evinde çalışan bir işçinin uğradığı zarardan sorumlu tutulabilecektir.

Evde Çalışanın Korunması Ve İşverenin Hukuki Sorumlulukları başlıklı haber sektorumdergisi.com adresinde yayımlanmıştır.

Düzenleyen; İnş. Müh. (Stu) M. Hatip ÇETİN
e-posta: mehmethatipcetin25@gmail.com

Abone Listemize Kaydolun
inşaPORT Mail Aboneliği

Posta listemize abone olun ve e-posta gelen kutunuzda ilginç şeyler ve güncellemeler alın.

Abone olduğunuz için teşekkür ederiz.

Bir şeyler yanlış gitti.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.