Bir Selçuklu Şehri, Amasya

Amasya, Hititler dönemine kadar uzanan çeşitli devletlerin egemenliğinde kalan Dârü’l-izz ünvanıyla da bilinen 7 bin yıllık tarihi bir şehir.

0
931
amasya

Amasya, Hititler dönemine kadar uzanan çeşitli devletlerin egemenliğinde kalan Dârü’l-izz adıyla da bilinen 7 bin yıllık tarihi şehir.

Amasya şehrinin kimler tarafından ve ne zaman kurulduğu kesin olarak bilinmemekte. Çok katmanlı bir tarihe ev sahipliği yapan Amasya, bu uzun tarihi süreç içerisinde birçok tarihi esere sahip olmuştur. Şehrin tarihi dokusunu oluşturan yapılar içerisinde mezarlar, camiler, türbeler, çeşmeler, konaklar, medreseler vb. eserler yer almaktadır. Bu yazımızda 1 medrese, 2 tane türbe ve bir camii ele alınacaktır.

amasya

1) Amasya Gökmedrese

amasya
Fotoğraf: Simanur Sucu

Gök Medrese, ismini firuze renkli çinileri ve giriş bölümünde olduğu tahmin edilen medresesinden almıştır. Meyilli bir arazi üzerine kuzey güney doğrultuda inşa edilen eserin kuzey doğu cephesinde bir türbe yer almaktadır. Camiinin kuzey cephede yer alan taç kapısından başka doğu cephede de bir kapısı bulunmaktadır. Caminin harim kısmı sekiz adet ayak tarafından taşınan sivri kemerlerle üç sahına ayrılmıştır. Sahınların üzeri on iki adet kubbe ve değişik formlardaki üç adet tonozla örtülüdür.

Günümüzde camii olarak kullanılan eserin fonksiyonu ve tarihlendirmesi konusunda
araştırmacılar arasında görüş birliğine varılamamıştır. Bazı araştırmacılar eserin zaviyeli bir
camii, bazıları ise medrese olduğunu söylemektedir.

Hatta eserin bir rasathane (gökbilimleri medresesi) olduğunu söyleyenler de bulunmaktadır.

amasya
Fotoğraf: Simanur Sucu

2) Amasya Torumtay Türbesi

Fotoğraf: www.amasya.ktb.gov.tr

Türbe, köşelerde ve yanlarda istinat ayakları ile desteklenmiş dikdörtgen planlı taş bir yapıdır. Ön cephe olarak düşünülmüş güney cephesinin iki köşesine yerleştirilmiş istinat ayaklan çok kenar, diğerleri ise kare kesitlidir

Güney cephesi, köşelerdeki istinat ayakları eserin dam seviyesini aşan geniş ve yüksek bir cephe görünüşü kazanmıştır.

3) Halifet Gazi Türbesi

amasya
Fotoğraf: Simanur Sucu

Halifet Gazi Türbesi, 606 yılında inşa edildiği tahmin edilmekte. Kare kaideli, sekizgen gövdeli, piramidal külahlı ve iki katlıdır. Güney duvarı ve doğu bölümü kısmen ayaktadır. Ön cephesi diğer kenarlarına göre geniş tutulmuş sekizgen gövdeli taş bir yapıdır. Türbe eski bir Bizans yapısı kalıntısı üzerinde kurulmuştur. Yapıda kesme taş ve moloz taş kullanılmıştır. Dış duvar kaplamalarında tamamen kesme taşa yer verilmişken, iç duvarlarda moloz taş tercih edilmiş.

Yaptıranı konusunda farklı görüşler vardır. Genel görüşe göre türbeyi Danişmend emirlerinden Halifet Gazi’nin yaptırmıştır.

4) Burmalı Minare Camii

Burmalı Minare Camii uzun süre terkedilerek harap olmaya bırakılmış, 1930’lu yıllarda da Ziraat Bankası’nın tarım aletleri ambarı olarak kullanılmıştır. 1962’de tamir edildiği gibi minaresi tamamlanmış, ihya edilerek ibadete açılmıştır. 1974 yılında ise kubbeleri bakırla kaplanmıştır.

Cami, girişin iki yanındaki minare ve türbe dışında dikdörtgen bir plana sahiptir. Camiye minare ve türbenin arasından, dışarıya doğru çıkıntılı büyük bir niş içinde yer alan kemerli kapıdan girilir. İç mekan mihrap ekseninin iki yanında sıralanmış üçer paye (sütun) ile üç sahına ayrılmış, payelerin birbirine sivri kemerlerle bağlanmasıyla bu sahınlar da üçer bölüme ayrılarak toplam dokuz bölüm meydana getirmiştir. Bu dokuz bölümden orta sıradaki üçünün üzeri kubbelerle örtülüdür. Yan sıralardaki bölümlerin ikisi tanesi çapraz, diğer bölümler beşik tonoz örtülüdür. Girişin sol yanında kare zemin üzerine sekizgen yapılı Cumudar Türbesi bulunur.

Türbe, cami duvarına bitişik olarak yapılmış ve üst katına harimden bir bağlantı bulunmaktadır. Selçuklu mezar anıtları geleneğinin bir örneğidir ve cami ile birlikte inşa edilmiştir. Köşeleri üçgen şeklinde pahlı kare biçiminde olan kaide üzerinde yükselen türbe, muntazam işlenmiş kesme taşlardan yapılmıştır. Gövde kısmı ise sekizgen şekilde olup üstü son tamirde piramit biçiminde bir külâhla tamamlanmıştır.

Düzenleyen: Mimar (Stu) Nihal GEZER

e-posta: nihalgezer11@gmail.com

Abone Listemize Kaydolun
inşaPORT Mail Aboneliği

Posta listemize abone olun ve e-posta gelen kutunuzda ilginç şeyler ve güncellemeler alın.

Abone olduğunuz için teşekkür ederiz.

Bir şeyler yanlış gitti.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.