Koronavirüs sonrası yeni trend; ‘Kırsala Kaçış’ mı?

Önemli projelere imza atan Türk mimarlara göre koronavirüs salgınından sonra yeni trend ‘Kırsala Kaçış’ olabilir. Şehir Plancılarına göre salgın sonrası kentsel tasarım kriterlerinde de önemli değişiklikler olacak.

0
390

Önemli projelere imza atan Türk mimarlara göre koronavirüs salgınından sonra yeni trend ‘Kırsala Kaçış’ olabilir. Şehir Plancılarına göre salgın sonrası kentsel tasarım kriterlerinde de önemli değişiklikler olacak.

Yeni trend ‘Kırsala Kaçış’ mı?

Koronavirüs salgını sürecinin şehirlerde güçlü bir değişimi zorunlu kıldığını anlatan mimarlara göre dikey yapılaşma daha fazla risk oluşturacak. Şehir plancılarına göre kent hayatında da yeşil koridorlar, bisiklet yolları artacak, bazı caddeler araç trafiğine kapatılacak. Ancak en önemli değişiklik; kırsala kaçış hızlanacak.

Tarihte boyunca toplumlar, benzer bulaşıcı hastalık krizleriyle birlikte şehirleşmede yeni tasarımlara gitmiş, sonrasındaki olası salgınlara karşı da riskleri en aza indireceği varsayılan planlamalar yapmışlar. Nitekim bugün de (Kovid-19) yeni tip koronavirüs salgını bizleri hızlı bir şekilde benzer bir dönüşüm sürecinin içine itti.

Büyük kentlerde ‘salgın riskinin daha yoğun’ olduğunu görenler, aileleriyle bir yaşam alanı oluşturmak isteyenler şehir çeperlerindeki kırsal alanlarda yeni bir hayat kurmaya başladı bile. Bunun yanında, kentlerde yeni bir ev satın almak isteyenlerin tercihlerinde de keskin değişiklikler var. Evde daha kısa süreler geçirildiği düşüncesi ile tasarlanan çok küçük metrekareli, balkonsuz, ulaşıma yakın, şehrin merkezindeki stüdyo tipi 1+0, 1+1 daire konsepti popülerliğini çoktan geride bıraktı.

Kalabalık ve dikey yapılaşmanın olduğu şehirler daha büyük risk altında

Uzmanlar, dünyada gelişebilecek risklerin kalabalık ve dikey yapılaşmada daha etkili olduğu görüşünde. Bu açıdan şehir yaşamında yeşil koridorların, bisiklet yollarının artması, bazı caddelerin araç trafiğine kapatılması gibi kentsel tasarım değişkliklerine gidileceği kesin. Ancak şu anda bile köye dönüş, kırsala kaçış yeni bir ivme yakalamış durumda. Uzmanlara göre ise bu hareket, sosyoekonomik ve sosyokültürel açılardan desteklenmeli.

‘Sokak çeşmeleri yeniden akacak!’

Mimar Murat Kader; “Bu süreçte yaşayarak gözlemlediğimiz gibi Covid-19 virüsü kalabalıktan hoşlanıyor. Onun için kent yoğunluklarının hafifletilmesi ve kamusal alanların yeniden tartışılıp düzenlenmesi elzemdir.” dedi.

Bazı sokakların ve caddelerin araç trafiğine kapatılması için çalışmaların artırılacağının şimdiden görüldüğünü belirten Kader; “Kentler artık ana ekolojik koridorlara daha fazla ihtiyaç duyacaklardır. Örneğin California Oakland şehrinde;

  • 100 kilometrelik sokak ve cadde, kent nefes alabilsin diye trafiğe kapatıldı.
  • Yaya ve bisiklet trafiğine ait alanlar çoğaltıldı.

El yıkama üniteleri, sokak çeşmeleri gibi düzenlemelerle Park ve sokaklarda temizlik alışkanlığını geliştiren adımlar da atılacaktır.” dedi.

Şimdi ‘balkonlu evler’ revaçta

‘Akıllı şehir’ tasarımlarının öne çıkarak, verilerle hareket edileceğini öngördüğünü belirten Murat Kader, şu ifadelere yer verdi;

“Bu süreç sonrasında yaşam alanlarımızda yeni düzenlemelere gidilecektir. Bahçeli ve balkonlu evlere talep daha da artacaktır. Çünkü son yıllarda tasarlanan; pencereleri açılamayan, balkonlardan yoksun projeler, ‘sağlıksız binalar’ olarak görülecek. Apartmanlarda da sıkışıklığı ve kalabalık sirkülasyonu önleyecek tasarımlar bu talebin artmasına yardımcı olacaktır. Örneğin; kullanılan merdiven ve asansör sayısını artıracak yönde çekirdeklerin tekrar planlaması gerekecektir.”

“İmar Yönetmelikleri ile yapı kuralları yeniden yazılmalı”

“İmkanları için taşındığımız büyük şehirler artık en temel konulardaki imkansızlıklarıyla bizi boğuyor” ifadesini kullanan Mimar Gökhan Avcıoğlu, Kovid-19’un şehirleşmede yeni bir dönemi başlatacağını vurguladı. Avcıoğlu, yeni kent tasarımları ile ilgili şu kriterlerin öne çıkacağını belirtti;

  • daha az nüfuslu, daha organize ve daha dijital imkanlarıyla insanlara daha fazla özel alan veren,
  • eşit fırsat ve sosyalleşme yaratabilen,
  • kolay adapte olunabilecek yeni yerleşimler.

Konutların tasarımında bahçenin de, balkonun da mutlaka olacağını anlatan Avcıoğlu, müteahhitlerin bu gerekli alanları, konut sahipleri ya da yerel yönetimlerle pazarlık konusu haline getiremeyeceğini ifade etti. O ağır ve çirkin çatıların yerini bahçelere bırakacağını vurgulayan Avcıoğlu, çatılarda kesinlikle bir rekreasyon alanı, ekip biçilebilen alan, müsaitse yüzme ve dinlenme havuzu olacağını belirtti.

“Kentlerden ‘köye, kırsala kaçış’ hızlanacak”

Öncelikle şehirlerin kamusal alanlarının güvenli hale getirilmesi için hızlı bir şekilde çözüm üretilmesi gerektiğini dile getiren Mimar Sunay Erdem;

“Araç trafiğindeki düşüş ve sokakların boşalması, bu alanların yeniden gözden geçirilmesi için fırsatlar sunuyor. Buna en güzel örnek olarak; 1980’lerde Melbourne Swanston Caddesi’nin bir gecede yeşil vahaya dönüştürülmesini gösterebiliriz. Şehir içindeki siteler veya müstakil konut / villa evlerinden ziyade, köy evlerine talep artacak. İkiz ya da bağımsız villada dahi yaşasanız, siteler sizi yoğunluktan uzaklaştırmaz. Sadece dikey yoğunluklu yaşam yerine yatay yoğunluklu yaşama geçmiş olursunuz” şeklinde yorumladı.

“Evden çalışmak konut tipolojisini değiştirecek”

“Koronavirüs ile birlikte evden çalışmak durumunda kalmamız, konut tipolojisinde değişime yol açtı.” diyen Sunay Erdem; “Yatakların katlanarak dolaba dönüştüğü, yemek masaların çalışma masasına, mekanı evden-işyerine dönüştüren bir tasarım anlayışı gelişti.” dedi.

Bunların uzun vadede çare olmayacağını belirten Erdem, insanların aynı 4 duvar arasında bulunmaktan sıkılacaklarını vurguladı. “Bu da bence köyleri işaret etmektedir.” diyen Erdem; “Yalnız bu kaçış, Alaçatı örneğinde olduğu gibi, bazı turizm yoğunluğundaki köyler için tehlike de arz edebilir.” şeklinde konuştu.

Mimar Ufuk Bahar’dan koronavirüs önlemlerine uygun çözüm önerileri

Kamu binaları ve hastaneler:

Kamu binaları da, hastaneler de sosyal mesafeyi destekleyen tasarımlarla şekillenecek. Bekleme süresini azaltmak en önemli hedeflerden biri olacak. Hava filtreleme mekanizmalarını çok iyi bir şekilde bu yapılara entegre etmemiz gerekiyor.

Havalimanları:

Havalimanlarında güvenlik şeritlerinin sayısını artırmak ve check-in prosedürlerini otomatikleştirmek gerekecek. Örneğin İstanbul Havalimanı’na sahip olduğumuz için; fiziksel özellikleri, yolcu akışını kolaylaştırabilecek potansiyele sahip.

Ofisler:

Açık ofis tasarımlarını uzun bir süre göreceğimizi düşünmüyorum. Ofis kapıları, hareket sensörleri ve yüz tanıma kullanarak otomatik olarak açılabilecek şekilde tasarlanabilir. Bununla beraber teknoloji, çalışanlara sosyal mesafeyi hatırlatmak için de kullanılabilir.

Okullar:

Daha geniş koridorlar ve kapılar, mekanlar arasında daha fazla bölüm ve çok daha fazla fiziksel bariyerin olduğu okullar tasarlanmalı.

“Binaları tekrar tasarlamalıyız”

2050 yılına gelindiğinde küresel nüfusun yüzde 75’inin kentlerde yaşamasının öngörüldüğünü vurgulayan Mimar Ufuk Bahar, büyüyen kentsel nüfusun, şehirleri tehditlere karşı daha duyarlı hale getirdiğini; dikey yapılaşmanın ise salgınların daha hızlı yayılmasının nedenlerinden olduğunu söyledi. “Bu yüzden kent dokusunu ve binalarımızı tekrardan tasarlamamız şart” diyen Bahar, şu değerlendirmeyi yaptı:

  • Dünyanın her büyük şehri acil kent durum planları üretilmeli.
  • İllerimiz, özellikle İstanbul için, mevcut ve gelecekte ortaya çıkabilecek pandemilere karşı yatay yapılaşmanın avantajlarını kullanarak hazırlıklı olabiliriz.
  • Çok zengin bir mimari servetimiz var ve bu serveti çağdaş kentsel dönüşüm sistemleri ile besleyebiliriz.
  • Bir labirenti andıran dikey yapılaşma modelinde yaşanabilecek doğal afetler durumunda kriz yönetimi oluşturmak oldukça güçtür.”

Binadan sokaklara büyük değişim vakti: Yeni trend; kırsal başlıklı haber, patronlardunyasi.com internet sayfasında 28 Mayıs 2020 tarihinde yayımlanmıştır.

Düzenleyen; İnş. Müh. Mithat GÜNEY, PMP

#mithatgüney / @mithatgny
www.mithatguney.com

Abone Listemize Kaydolun
inşaPORT Mail Aboneliği

Posta listemize abone olun ve e-posta gelen kutunuzda ilginç şeyler ve güncellemeler alın.

Abone olduğunuz için teşekkür ederiz.

Bir şeyler yanlış gitti.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.