SIVILAŞMA NEDİR?

     Zemin sıvılaşması su seviyesi altındaki zemin tabakalarında deprem gibi dinamik yükler sonucu kum gibi gevşek daneli kohezyonsuz zeminlerin mukavemetlerini kaybederek viskoz sıvı gibi davranmalarına denir.

Nasıl Oluşur ?

Gevşek daneli zeminler dinamik yükler altında sıkışmaya çalışır. Ancak daneler arası boşluklarının su ile dolması ve deprem yüklerinin boşluklardaki suyun dışarı çıkmasına izin vermeyecek kadar hızlı etki etmesi nedeni ile sıkışamayan zeminde boşluk suyu basıncında artış meydana gelir. Bu durumda da zemin daneleri arasındaki efektif gerilme sıfıra yaklaşır ve zemin viskoz sıvı gibi davranış gösterir. Deprem sonrasında ise daneler dibe çökerek daha düzenli bir dizilişe geçerler ve daha sıkı bir zemin oluştururlar. Bu da zemin yüzeyinde bir miktar oturmaya neden olur.

Statik Durum                       Deprem Anındaki Durum

                          Deprem Öncesi                           Deprem Sonrası

Sıvılaşmanın Sonuçları

Sıvılaşmanın ne olduğunu anladığımıza göre şimdi ne gibi etkilerinin olduğundan bahsedelim. Sıvılaşma meydana gelen bir yerde şu problemlerle karşılaşabiliriz ;

1. Boru hatları gibi yer altı yapılarının yüzeye çıkması
2. Toprak kayması
3. Kum kaynaması
4. Obrukların meydana gelmesi
5. Temel göçmeleri
6. Kısmi oturmalar

Sıvılaşmaya Karşı Önlemler

Resimlerde de görüldüğü üzere sıvılaşma önemli can ve mal kayıplarına neden olabilecek bir durum. Biz mühendislere düşen görev ise bu riski iyi analiz edip önlemler almaktır. Sıvılaşma riskini azaltmak yada tamamen ortadan kaldırmak için şu yöntemleri kullanabiliriz ;

1. Gevşek ve kohezyonsuz olan zemini kil gibi ince daneli zeminle değiştirmek.
2. Temel ayaklarını kaya gibi sağlam zeminler üzerine inşa etmek
3. Vibroflotasyon
4. Dinamik kompaksiyon
5. Jet grouting
6. Derin karıştırma

Saha koşullarına ve inşa edilecek yapıya göre uygun yöntemler seçilmelidir. Ayrıca literatürü takip edip yeni geliştirilen yöntemleri takip etmekte de fayda var. Literatürde ki yöntemlere ve TBDY 2018 e göre sıvılaşma analizlerinin nasıl yapılacağını merak ediyorsanız takipte kalın…