Yapı Denetim Yönetmeliği 9 uncu Kez Değişiyor!

5 Şubat 2008 tarih ve 26778 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği” yapılacak olan bu değişiklik ile 9. kez değiştirilmiş olacaktır. Yaklaşık olarak her yıl bu yönetmeliğimiz değişikliğe uğruyor. Bu kadar çok değişiklik yapılması akıllarda, “Yönetmelikler deneme – yanılma yöntemiyle mi yazılıyor?” sorusunu getirmiyor değil. Her neyse biz konumuza dönelim ve nelerin değişeceğinden bahsedelim.

Teknik öğretmenler ve teknikerler Bakanlıkça sınırları belirlenmiş olan yapılarda şantiye şefliği görevini üstlenebilecekler. Bununla birlikte teknisyenlerin de yardımcı kontrol elemanı olarak görevlendirilmelerine olanak verilecek.

Peki, yapı denetim sayısı nasıl belirlenecek? Faal yapı denetim kuruluşu olmayan illerde nasıl bir yöntem izlenecek? Yapı grupları ve birim maliyetleri nasıl belirlenecek? Taslak metinde göze çarpan konuları maddeler halinde aşağıda açıklayalım.

1- Kontrol Elemanı Tabiri Kaldırılıp Yerine Yardımcı Kontrol Elemanı Getiriliyor.

Yardımcı Kontrol Elemanı: Denetçi mimar ve mühendislerin sevk ve idaresi altında görev yapacak olan mimar ve mühendisler ile Bakanlıkça sınırları belirlenen yapı grubu ve inşaat alanına kadar olan yapılarda mimar ve mühendisler yerine yapı denetim faaliyetlerine katılabilen teknik öğretmen, yüksek tekniker, tekniker ve teknisyenler. Yardımcı kontrol elemanları 3B grubu yapılar dahil ve inşaat alanı 13.500 m²’yi geçmeyen yapılarda görevlendirilebilecekler. Denetim yetki sınırları;

2- Şantiye Şefinin Tanımı Değiştiriliyor.

Şantiye Şefi: Konusuna ve niteliğine göre yapım işlerini yapı müteahhidi adına yöneterek uygulayan, mühendis, mimar, teknik öğretmen veya tekniker diplomasına sahip teknik personel.

Bu ifade ile artık teknik öğretmenlere ve teknikerlere “Şantiye Şefi” olma yetkisi verilmiş olacaktır.

3. Yapı Denetim Sayısının Tespit Esası Değiştiriliyor.

Şuan yürürlükte bulunan Yönetmeliğe göre, yapı denetim sayısının belirlenmesinde Türkiye İstatistik Kurumundan temin edilen bir önceki yıl sonuna ait nüfus istatistiklerinin 20.000’e bölünmesi yöntemi kullanılıyor. Tabi bu yöntemle elde edilen sayının, denetlenen inşaat alanının 360.000 m² bölünmesinden elde edilen sonucun % 10 artırılması ile elde edilen sayıdan az olması halinde denetlenen inşaat alanına göre bulunan sayı kullanılıyor.

Taslak halinde olan yönetmeliğe göre artık yapı denetim sayısı il nüfusuna göre belirlenmeyecek. Denetlenen inşaat alanının 360.000 m² bölünmesinden elde edilen sonucun % 10 artırılması ile elde edilen sayı kullanılacaktır. Küsuratlı sonuçların çıkması halinde, bu sayı bir üst tam sayıya yuvarlanacağı belirtilmiştir.

4. Zamanında Eksiklerini Tamamlamayan Kuruluş Sıranın En Sonuna Atılacak.

Denetim izin belgesi geçici olarak alınan kuruluşlara eksiklerini tamamlaması için 180 takvim günü süre verilecek. Bu süre içerisinde eksikliğini tamamlamayan yapı denetim kuruluşu, o il için başvuruda bulunan ve sırada bekleyen kuruluşların en sonuna atılacak.

5. Faal Yapı Denetim Kuruluşu Olmayan İllerde Bakanlıkça Görevlendirme Yapılabilecek.

Bakanlıkça belirlenecek yapı denetim kuruluşları, faal yapı denetim kuruluşu bulunmayan illerde faaliyet gösterecektir. Faal yapı denetim kuruluşu olduğunda faaliyetleri sonlanacaktır.

6. Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesine Fesih Şartları Getiriliyor.

Yapı Denetim Hizmet Sözleşmenin fesih şartları;

 – Sözleşmenin taraflarının sözleşme hükümlerine uymaması,

 – Yapı mülkiyetinin değişmesi,

 – Yapı denetim kuruluşunun yazılı uyarısına rağmen yapı müteahhidin ruhsat ve ekleri ile mevzuata aykırılığa devam etmesi,

 – Yapının inşasının herhangi bir nedenle en az 6 ay süreyle devam etmemesi,

 – Yapı denetim kuruluşunun o yapı için istihdam etmesi gereken denetim personelini en fazla 1 ay süreyle eksik tutması,

 – Yapı denetim kuruluşunun izin belgesinin vize süresi dolduktan sonraki 1 ay içinde vizesini yaptırmaması,

 – Yapı denetim kuruluşunun izin belgesinin Bakanlıkça geri alınması veya iptal edilmesi,

 – Bakanlıkça yapı denetim kuruluşunun o yapı için görevlendirilmesinin kaldırılması.

7. Yapı Gruplarına İlişkin Birim Maliyetler Bakanlıkça Belirlenecek.

Yapı grupları ve bu gruba ilişkin birim maliyetler;

Bu gruplarda yer almayan yapıların gruplarının belirlenmesi için öncelikle yapının metraja dayalı maliyeti hesaplanacak ve bu  bedel inşaat alanına bölünecek. Elde edilen birim maliyet Tebliğ’de belirtilen hangi gruba daha yakınsa, yapının grubu yakın olduğu birim maliyet grubuna göre işlem yapılması gerekecek.

Yapı yaklaşık birim maliyetleri Bakanlıkça her yıl bir önceki yılın yurt içi üretici fiyat endeksi esas alınarak güncellenecek ve küsuratlı sayılar bir üst tam sayıya yuvarlatılacak. Belirlenen bu değerler her yıl 1 ocak tarihinde geçerli olmak üzere Bakanlığın ilgili biriminin elektronik adresinden yayımlanacak.

8. Tek Seferde Yatırılacak Ücretin İnşaat Alanı 3 Katına Çıkıyor. 

Daha önceden inşaat alanı 1.000 m²’ye kadar olan yapılarda, yapı denetim ücretinin tamamı tek seferde yatırılıyordu. Hazırlanan taslak metne göre, bu inşaat alanı 3.000 m²’ye revize edilecek. Yani 3.000 m² inşaat alanına kadar olan yapıların yapı denetim ücreti tek seferde yatırılacak.

9. Yapı Denetim Kuruluşlarının Farklı İllerde Faaliyetine İzin Verilmeyecek.

1 Ocak 2019 tarihinden itibaren, valilik binası esas alınarak 200 km’ye kadar mesafedeki diğer illerde faaliyet gösteren yapı denetim kuruluşlarının o illerde faaliyet göstermesine izin verilmeyecek.