Betonda Çevresel Etki Sınıfları [TS EN 206-1 / TS 13515]

0
2055
Betonda Çevresel Etki Sınıfları

TS EN 206-1’de ön plana çıkan özelliklerden birisi de “durabilite”dir. Durabilite ya da dayanıklılık, yapı malzemesi, yapı elemanı ya da yapının işlevini uzun yıllar boyunca bozulmadan yerine getirebilmelerine denilmektedir. Yani yapı elemanı veya yapının hizmet ömrünün uzun olması da denilebilir. Bu konuda devreye betonda çevresel etki sınıfları giriyor.

Ülkemizde önemli bir yere sahip olan ve neredeyse sürekli olarak kendini hatırlatan bir gerçek var. Deprem… Ülkemizde inşaat sektöründe en ön planda olması gereken bu gerçek maalesef pek ön planda değil. Maddi odaklı düşündüğümüz sürece bizi sürekli olarak uyaran ve adeta önleminizi alın, geliyorum diyen bu gerçeği önemsemediğimiz sürece, üzülerek söylüyorum nice vatandaşlarımız hayatını kaybedecektir. Ülkemizde deprem nedeniyle hayatını kaybedenler için başsağlığı diliyorum.

Deprem tehlike haritası– Türkiye Deprem Tehlike Haritası –

Ne Yapılmalı?

Peki bu gerçekle yüzleşmek için ne yapmalıyız? Neden alınan önlemlere rağmen yeni inşa edilen yapılarımız çöküyor? Neden binlerce yıl önce inşa edilen yapılar hala ayakta? Sorularını her meslektaşım kendisine sormalıdır. Özellikle statik proje mühendisleri bunu unutmamalı, sadece bilgisayar programlarına güvenmemelidir.

Bir yapının projelendirmesi ve yapımı için aşağıdaki maddeler baz alınmalı ve süperpoze edildikten sonra projelendirme ve uygulamaya geçilmelidir.

  • Ekonomik olması
  • Dayanım
  • Dayanıklılık
  • İşlevsellik
  • Estetik

Binlerce yıl önce inşa edilen yapıların tümünde doğal taş malzemesi kullanılmıştır. Bu doğal taş malzemeleri binlerce yıl boyunca oluşmuş, yüksek stabiliteye sahip bir malzemedir. Yani bu malzemelerin özellikleri yapıldıktan sonra da aynı kalabilmiştir.

Burada dikkat etmemiz gereken şey, günümüzde teknolojinin etkisiyle bu malzemelerin yerini alan beton malzemesi ve ihtiyaca göre gerekli beton tasarımlarıdır. Standart olarak üretilen bir betonu her projede kullanmamamız gerekmektedir. Yapının kullanım amacı ve yerine göre beton tasarlanmalıdır. Bu konuda TS EN 206-1 uygulamasına yönelik tamamlayıcı standard olan TS 13515 bize yardımcı olacaktır.

TS 13515

TSE İnşaat İhtisas Grubu tarafından hazırlanan TS 13515 Standardı, 14 Haziran 2012 tarihinde yayınlanmıştır. TS 13515, TS EN 206-1 ile bağlantılı bir standarttır. Bilindiği üzere EN 206-1 Standardı harmonize (uyumlaştırılmış) bir standart değildir.

Birçok Avrupa ülkesi EN 206-1 Standardı’nı ulusal komitelerince hazırlanan ulusal eklerle birlikte kullanmaktadır. TS 13515 Standardı da bir bakıma Türkiye’nin tamamlayıcı ulusal ekidir.

Bu standart, yerinde döküm ve ön üretimli (prekast) yapıların betonlarını kapsamaktadır.

Poroz (geçirimli) beton, köpük beton, otoklavlanmış gözenekli beton (AAC), reaktif pudra betonu (RPC), SIFCON, yoğunluğu 800 kg/m3’den daha az düşük betonlarda ve ısıya dayanıklı betonlar kapsam dışıdır.

Standart TS EN 206-1’in eksiklerini giderdiği gibi bazı sınır değerlerde ve şartlarda değişiklikler içermektedir. Bu değişiklikler sonucu TS EN 206-1’in hükümleri iptal olmuş ve TS 13515’de yer alan değişiklikle geçerli olmuştur.

Yapılan Değişiklikler Neler?

Çelik ve polimer lifler, hafif agrega ve fiziksel özellikleri, eşdeğer su/çimento kavramı, çok ince malzeme kavramı, toz ve taneli katkılar, çevresel etki sınıfı olarak alkali silika reaksiyonuna ve aşınmaya direnç, yeni kıvam tanımları ve birçok değişiklik standartta yer almıştır. Bunların dışında çevresel etki sınıflarında yeni yorumlar getirilmiş ve en büyük su/çimento oranı, en düşük çimento dozajı gibi parametrelerde değişiklikler yapılmıştır.

TS EN 206-1 Standardı’nda mineral katkı olarak ifade edilen uçucu kül ve silis dumanına, yüksek fırın cürufu ve tras ilave edilmiştir. Çimento cinsine göre bazı limit değerler değişmiş ve çevresel etki sınıflarına uygun çimento tipleri belirlenmiştir.

Yüksek dayanımlı betondan, su altında beton dökülmesinden, en yüksek beton sıcaklığından, betonun taşınma ve karıştırma sürelerinden ilk defa bahsedilmiştir. Sertleşmiş beton özellikleri, basınç dayanım dışında su geçirgenliğine direnç, aşınmaya direnç, donma-çözülme etkisine direnç ve alkali silika reaksiyonuna direnç ölçütleri ile daha geniş kavramda değerlendirilmiştir.

Betonda Çevresel Etki Sınıfları– Örnek bir yapının maruz kalacağı çevresel etki sınıfları –

  • X0 etki sınıfı, TS EN 206-1’de “donatılı veya gömülü metal içeren betonları” da kapsamaktaydı. TS 13515 ile bu durum ortadan kalkmış ve X0 sınıfı sadece donatı ve gömülü metal içermeyen betonlar için geçerli olmuştur.
  • TS EN 206-1’de yer almayan “mekanik aşınma etkisi(XM)” ve “alkali silika reaksiyonu etkisi (XW)” yeni çevresel etki sınıfları olarak eklenmiştir.
  • Standart, kimyasal maddelere maruz kalacak betonlarda su işleme derinliğini en fazla 30mm olarak sınırlandırmaktadır.
  • Standart, farklı çevresel etki sınıflarına maruz betonlar için uygun çimento tiplerini belirtmiştir.

ÇES 1-2

ÇES 3-4

ÇES 5-6

Çizelge 2

“Betonda Çevresel Etki Sınıfları [TS EN 206-1 / TS 13515]” başlıklı yazı tarafımdan düzenlenmiştir.

Düzenleyen: İnş. Müh. İsmail Enes ERDEĞER

www.ismailenes.com / www.ensmuhendislik.com

@insaportcom

Abone Listemize Kaydolun
inşaPORT Mail Aboneliği

Posta listemize abone olun ve e-posta gelen kutunuzda ilginç şeyler ve güncellemeler alın.

Abone olduğunuz için teşekkür ederiz.

Bir şeyler yanlış gitti.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.