Ülkemiz sismik olarak oldukça aktif bir ülkedir. Geçen ay içinde, fotoğraftaki yerlerde, toplam 1292 kere deprem oluşmuş. Türkiye’de her an deprem oluşuyor bu nedenle hazır ve dikkatli olmalıyız. Peki Türkiye’de depremlere neden olan faylar hangileridir?
Türkiye’de depremlerin oluşmasında Batı Anadolu Fay Hattı(BAF) ve Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) etkili olmaktadır. Her iki fay hattı da birbirinden farklı özelliklere sahiptir.
Batı Anadolu Fay Hattı (BAF)
Anadolu’nun batısında doğu-batı uzanışlı, kuzeyden-güneye doğru sıralanan pek çok faydan oluşan deprem alanıdır.
Türkiye’deki depremlerin iki ana nedeni vardır. Birincisi, Atlas Okyanusu’nun ortalarındaki okyanus ortası sırtının genişlemesidir. Bu genişleme Afrika levhasını kuzeydoğu yönünde hareket ettirmektedir. Afrika, Akdeniz altında Anadolu Levhası ile çarpışmakta ve altına dalmaktadır. Anadolu depremselliğinin ikinci ana nedeni Kızıldeniz ortasındaki okyanus tabanı yayılmasıdır. Bu hareket Arap Levhasını kuzey yönünde hareket ettirmekte, Doğu Anadolu Fayında yoğun depremselliğe neden olmaktadır. Afrika Levhasının kuzey kenarındaki okyanusal kabuk bu sıkışmada Anadolu ve Ege’nin altına dalarak batmaktadır. Bu dalma sırasında Batı Anadolu’ya çekme kuvveti uygular. Arap Levhasının baskısıyla Kuzey Anadolu Fayı boyunca batıya doğru itilen Anadolu Levhası batıda sıkışmaya sebep olur. Batı Anadolu’da GGB-KKD yönünde yılda 15 mm/yıl genişleme oluşur. Bu olay depremlere ve grabenlerin oluşumuna neden olur.
Batı Anadolu Fayları (BAF) Hangileridir?
- Fethiye-Burdur Fayı
- Gökova grabeni
- Knidos (Cumalı, Yakköy) Fayı
- Büyük Menderes Grabeni
- Yavansu fayı
- Küçük Menderes Fayı
- Gediz Grabeni
- Simav Grabeni
- Eskişehir Fayı
BAF üzerinde oluşan önemli depremler
| İsim | Büyüklük |
|---|---|
| 1653 Doğu İzmir depremi | 7.5 |
| 1688 İzmir depremi | 7.0 |
| 1914 Afyon-Bolvadin depremi | 7.0 |
| 1914 Burdur Depremi | 6.9 |
| 1928 İzmir Depremi | 6.5 |
| 1939 Dikili, İzmir Depremi | 6.6 |
| 1953 Söke, Aydın Depremi | 6.8 |
| 1957 Fethiye, Muğla Depremi | 7.1 |
| 1951 Alaşehir, Manisa depremi | 6.5 |
| 1970 Gediz depremi | 7.2 |
| 1995 Dinar, Afyon depremi | 6.1 |
| 2002 Sultandağı, Afyon Depremi | 6.5 |
| 2011 Simav, Kütahya Depremi | 6.8 |
| 2014 Ege Denizi depremi | 6.9 |
Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF)
Dünyanın en hızlı hareket eden ve en aktif sağ-yanal atımlı faylarından biridir.
KAF sistemi, Anadolu Levhası’nın, güneyde Arap Levhası (senede 25 mm’leri bulan hızlı sıkıştırma hareketi ile) ve kuzeyde (neredeyse hiç hareket etmeyen) Avrasya Levhası’nın arasında kalması ve bu sebeple batıya doğru açılma şeklinde hızla hareket etmesi sebebiyle yüksek sismik aktivite göstermektedir.
KAF, 1100 km uzunluğunda sağ yönlü ve doğrultu atımlı aktif fay hattıdır. Yaklaşık Van Gölünden Saros Körfezine kadar tüm kuzey Anadolu’yu keser. Tek bir faydan oluşmaz, pek çok parçadan oluşan fay zonudur. Fay hattında; parçalanmış-ezilmiş kayaçlar, soğuk ve sıcak su kaynakları, gölcükler, traverten oluşumları, genç volkan konilerine rastlanır.
Fayın bazı kısımları depremler sırasında 0,5-1,5 m düşey, 1,5-4,3 m yatay atımlar yapmıştır. Genç Kuvaterner zamanından itibaren 800–1000 m yatay atım yaptığı ötelenen genç vadi yataklarından tespit edilmiştir.
KAF hattı üzerinde oluşan önemli depremler
| İsim | Büyüklük |
|---|---|
| 1939 Erzincan | 8.3 |
| 1942 Niksar-Erbaa | 6.9 |
| 1943 Tosya-Ladik | 7.7 |
| 1944 Bolu-Gerede | 7.5 |
| 1949 Karlıova | 7.9 |
| 1951 Kurşunlu | 6.8 |
| 1957 Bolu- Abant | 6.8 |
| 1966 Varto | 6.6 |
| 1967 Bolu- Mudurnu | 7.0 |
| 1971 Bingöl | 6.8 |
| 1992 Erzincan | 7.0 |
| 1999 İzmit | 7.4 |
| 1999 Düzce | 7.2 |
Abone Listemize Kaydolun
inşaPORT Mail Aboneliği
Posta listemize abone olun ve e-posta gelen kutunuzda ilginç şeyler ve güncellemeler alın.
Abone olduğunuz için teşekkür ederiz.
Bir şeyler yanlış gitti.
