Büyük İstanbul Depremi İçin Son Senaryo

İstanbul-Marmara bölgesinde ortalama her 50 yılda bir orta şiddette bir deprem meydana gelmekte. Buna mukabil yaklaşık her 300 yılda bir İstanbul çok şiddetli (MSK şiddet ölçeğine göre IX) depremlerle sarsılmaktadır. İşte size olası bir depremde bölge bölge meydana gelebilecek hasar oranları.

Son deprem senaryosu

İstanbul Deprem Senaryosu kapsamında yapılan çalışmalarda Ana Marmara Fayında Mw 7 ve üstünde bir depremin (veya İstanbul’da yer alan binaların deprem yönetmeliğine göre tasarımlarında kullanılan düzeyde bir deprem yer hareketinin) yıllık meydana gelme olasılığı yaklaşık %2.5 olmaktadır. Bu olasılık deprem yönetmeliğinde tasarım esaslı deprem yer hareketi için kabul edilmiş olasılığın yaklaşık 8-9 katı büyüklüğündedir.

Deprem şiddetine göre hasar oranları

VII, VIII ve IX şiddetinde 4-7 katlı betonarme binalar, sırasıyla, ortalama %3, %10 ve %30 kadarı tamir (restore) edilemeyecek ölçüde hasar görecektir. Ana Marmara Fayı üzerinde oluşacak ‘’İstanbul Depremi” (Mw 7.5) sonrası %50 ihtimalle 6,000 civarında ve %16 aşılma ihtimali ile 40,000 civarında bina çok ağır hasar (ve toptan göçme) gerçekleşebilecek.

İstanbul’da mevcut diğer bina gurupları için de benzer kırılganlık ilişkileri gerek şiddet ve gerekse diğer nicel deprem yer hareketi parametreleri için mevcuttur.

Hasar oranlarına göre oluşabilecek mali kayıp

İstanbul ilinde 2008 yılında elde edilmiş bina envanterini, 2008-2016 yılları arasındaki nüfus artışının  (%18) toplam bina envanterine yaklaşık olarak yansıyacağı varsayımı ile güncellersek, 2016 yılı için toplam bina sayısı 1,372,000olarak elde edilebilir. Bu toplam bina sayısının yaklaşık 326,000 adedi 2000 yılı sonrasında inşa edilmiştir ve yaklaşık 1,100,000 adedi mesken olarak kullanılmaktadır.

Bu sonuçlar ‘’İstanbul Depremi’’ sonrası %50 ihtimalle 6,000 civarında ve %16 aşılma ihtimali ile 40,000 civarında binanın çok ağır hasar (ve toptan göçme) görebileceğine işaret etmektedir.

Bu depremde oluşabilecek, sadece bina hasarı kaynaklı, mali kayıp %50 aşılma ihtimali ile 37 Milyar TL olarak tahmin edilmiştir. %16 aşılma ihtimali için ise bu kayıp 102 Milyar TL tutarına ulaşmaktadır.

Hafif Hasar tanımı dışındaki binaların deprem riskine sahip oldukları var sayılırsa, İstanbul’daki binaların yaklaşık %14’ünün (150,000 bina veya yaklaşık 550,000 hane) deprem riskli olarak tanımlanması gerekecektir.

Tablo 1. Bina Hasar Tahminleri (%50 ve %16 aşılma olasılığı)

Bölge bölge hasar oranları;

Bina hasarlarının daha çok nüfusun yoğun olduğu şehrin güneybatı kısmında yer alan Eminönü, Fatih, Zeytinburnu, Bakırköy, Bahçelievler, Küçükçekmece’nin güneyi ve Avcılar’da yoğunlaşacağı tahmin edilmektedir.

Kısmen daha az hasar alacak bölgeler ise Kadıköy, Maltepe ve Kartal gibi Asya yakasının güneyinde yer alan ilçelerdir.

Ana Marmara Fayına göreceli olarak daha uzakta yer almalarına karşın, bina yoğunluğu ve hasar görebilirlik koşulları nedeniyle Beyoğlu, Eyüp ve Bayrampaşa ilçelerinin de yüksek oranda hasar görmeleri beklenmektedir.

MSK şiddet ölçeği tablosu;

Kaynak: ‘İstanbul’da deprem riski, son senaryo: Deprem en çok hangi ilçeleri vuracak ve hangi binalarda göçme olasılığı en yüksek?‘ başlıklı haber 27 eylül 2019 tarihinde herkese bilim teknoloji adlı sayfada paylaşılmıştır.

Düzenleyen: İnş. Müh. Tarık AMİL

e-posta: tarik_amil12@hotmail.com