Geçmişten günümüze kerpiç yapılar

Geçmişten günümüze kadar insanlar çevrede buldukları malzemeleri kullanarak yapı yapmışlardır. Kerpiç, malzeme çevrede en çok bulunan toprak, su ve samandan oluşmaktadır. Bu yüzden Dünyanın her yerinde kerpiç yapıya rastlamak mümkündür.

0
156
yazı üstü

Kerpiç, geçmişten günümüze yapılarda kullanılan, toprağın saman ve suyla karıştırıldıktan sonra kalıplara dökülerek önce gölgede daha sonra güneşte kurutulmasıyla elde edilen yapı malzemesidir.

     (Görsel: Kirk Nielsen)

Gaia dergisinde  Sevcan Karadağ’ın makalesine göre kerpiç,

-Ucuz, kolay elde edilir ve hızlı üretilebilir.
-Yapı ekolojisi ve insan sağlığına hiç zararı yoktur.
-Nem düzeyini dengeler.
-Havayı temizler.
-Üretilirken diğer malzemelere göre en az enerji tüketen,aynı zamanda ısıtma ve soğutmada az enerjiye ihtiyaç duyan, çevreci bir malzemedir.
-Radyoaktivitesi yoktur.
-Yerinde üretildiği için nakliye gideri yoktur.
-Ahşabı korur.
-Basınca dayanıklıdır.
-Yeniden kullanılabilinir, geri dönüşümlüdür.
-Doğru mimarlık ve mühendislik ilkelerine göre üretildiğinde, depreme karşı, betonarme yapılara göre iki kat daha dayanıklıdır.

Malzemenin tek zayıf yönü çekmeye dayanımın az olması, yağmurdan korunmaya ihtiyaç duyması ve biraz ilgi isteyen bir malzeme olmasıdır.

‘Anadolu’da ilk yerleşik düzene’ geçtiğimiz yer Diyarbakır’da Çayönü Höyüğü’dür. Çanak Çömlekli Neolitik Çağ yerleşmesi höyüğün kuzey kesimindedir. Burada taşla başlayıp kerpiçle yükseltilen kalın duvarlı, aralarında avlular yer alan çok odalı bir yapı kompleksi ortaya çıkarılmıştır.

Çayönü, Fotoğaf: turkisharchaeonews.net

Konya’da Çatalhöyük, günümüzden 9 bin yıl önce yerleşim yeri olmuş, çok geniş bir Neolitik Çağ ve Kalkolitik Çağ yerleşim yeridir. Doğu ve batı yönlerinde yan yana iki höyükten oluşmaktadır. Kazıların sonucunda çıkarılan yerleşim bilgilerine göre, kerpiç duvarlı, dörtgen planlı duvarlar yeşilimsi sarı renkte bir sıvayla sıvalıdır.

Çatalhöyük, Fotoğraf: hepsibilgi.net

Aşıklıhöyük, Beycesultan, Boğazköy, Troya gibi ilk yerleşim yerlerinde yapılan kazılarda da kerpiç duvarlar ortaya çıkarılmıştır.

Beycesultan, Fotoğraf: denizlikulturenvanteri.com

‘Çölün Manhattanı’ olarak adlandırılan Yemen dünyanın ilk gökdelenlerinin inşa edildiği ülkede Sibam Hadramut bölgesinde günümüzde de yöre halkı aynı inşaat teknikleriyle kerpiçten ev yapmaya devam ediyorlar.

Sibam-Hadramut, Fotoğraf: cihanozdemir.com

Sibam-Hadramut, Fotoğraf: cihanozdemir.com

Şibam, UNESCO’nun Dünya Kültür Mirası listesinde yer alan kasaba, ününü kendine özgü mimari dokusuna borçludur. Şibam’da bulunan tüm yapılar kerpiçten yapılmıştır ve bunlardan 500 kadarı yüksekliği 5 ilâ 11 kat arasında değişen çok katlı evlerdir. Şibam’ın yaklaşık olarak 1700 yıllık bir şehir olduğu sanılmakla birlikte, şehirde bulunan yapıların çoğu 16. yüzyıldan kalmadır.

Dünyadaki en yüksek kerpiç binalar, 30 metreyi aşan yükseklikleriyle Şibam’da bulunmaktadırlar.

Şibam, Fotoğaf: seferia.com

El-Minder Cami’nin yaklaşık 53 metre uzunluğundaki kerpiç minaresi bölgenin ve Güney Arap Yarımadası’nın en yüksek minaresidir.

Bem, İran’ın Kirman Eyaleti’nde bulunur. Oldukça kurak bir iklime sahip olup Lut Çölü’nün güneybatı kıyısında yer alır.

Bem, Fotoğraf: www.japantimes.co.jp

‘Bam Kalesi’ 6 km2 alana kurulu ve 12. yy’a tarihlendirilen bir yapıdır.Kerpiçten inşa edilen kalenin içi 13 bin kişinin yaşamını sağlayabileceği kadar büyüktür. 1850 yılına kadar içinde yerleşim bulunan kale, depremde büyük hasar görmüştür.

2000 yıllık bir tarihe sahip Bem Kalesi, dünyanın en büyük kerpiçten inşa edilmiş kompleksi sayılmaktadır.

‘Chan Chan’ MS 850’de kurulan Güney Amerika’nın en büyük şehri, dünyada kerpiçle yapılan en büyük şehir ünvanına da sahip ve İnka Uygarlığı’nın 1470’de yıkılmasına kadar varlığını sürdürmüş.

Şehirde tapınaklar, açık hava depoları, su sarnıçları, mezarlıklari binlerce konut ve dikdörtgen biçiminde 30-60 metre yüksekliğinde duvarlarla çevrili dokuz kale yer alıyormuş.

Chan Chan, Fotoğraf: seferia.com

Chan Chan, Fotoğraf: seferia.com

‘Djenné cami’ yapımına 1300’lerde başlanan, 1800’lerin sonunda yıkılıp harabeye dönmeden önce inşaatına tekrar el atılan, aşamalı olarak ilerleyip muazzam bir yapıya dönüşen dünyanın en yoksul ülkelerinden biri olan ve Batı Afrika’da yer alan Mali’de dünyanın kerpiçten yapılmış en büyük binasıdır.

UNESCO’nun “Dünya Mirası” listesine kayıtlı olan caminin yeniden yapımına 1906’da başlanmış.

Mali, Fotoğraf: seferia.com

Kuzey Afrika’da yine birçok ülke (Fas, Cezayir, Tunus, Libya) kerpiçi yapı malzemesi olarak kullanmıştır.

Fas, Fotoğraf: mavilimon.blogspot.com.tr

Çöldeki İnci’ olarak tanımlanan Ghademas, Kuzeybatı Libya’daki bir vahada bulunan ve Sahra’nın sınırındaki en eski yerleşim yerlerinden biridir. Kerpiç, tuğla ve palmiye kerestesiyle yapılan ve bal peteği biçiminde kümelenmiş olarak yapılıyor evler.

Libya, Fotoğraf: seferia.com

Türkiye’nin bazı bölgelerinde halen yapı malzemesi olarak kullanılmaya devam etmektedir.

Harran, Urfa Fotoğraf: Yeşim Özbirinci

Star Wars’da Luke Skywalker’a ev olan bu çöl gezegende bulunan kerpiç kubbeli yapılar, Tunus’ta yer alan tahıl ambarlarına benzer. Aslında, Tatooine’de gördüklerimizin çoğu Tunus’ta çekilmiş ve Kerpiç binaların birkaçı ada şehri Ajim’den gelmiş.

Ksar Ouled Soltane, Fotoğraf: tokyofox.wordpress.com

Hotel Ksar Hadada, Fotoğraf: tokyofox.wordpress.com

Sidi Driss Oteli, Fotoğraf: travelgeni.com

Sidi Driss Oteli, Fotoğraf: travelgeni.com

Dünya, sınırlı enerji kaynakları, fosil yakıtların aşırı kullanımı ve bunun sonucu olarak ortaya çıkan küresel ısınma ile birlikte gelen sorunlarla yüz yüzedir. Bu yüzden inşaat sektöründe de “sürdürülebilir”lik kavramını öne çıkarmıştır ve bu konuda önlemler alınmasını gerekli kılmıştır. Gelecekte nasıl konutlarda barınacağımız konusu artık küresel boyutta irdelenmesi gereken yaşamsal bir sorun olarak karşımızdadır. Mutlaka tasarlanacak yapıların çevreyle uyumlu olması, tüketilen enerjinin en aza indirilerek seçilen malzemelerin geri dönüştürülebilir olması ile doğaya zarar vermeden, çevre dostu malzeme olması, doğadan en üst düzeyde yararlanmak başlıca amaçlarımız arasında olmalıdır.

inşaport.com ücretsiz aboneliği

Haftalık bültenimize abone olun, yeni içerikleri kaçırmayın.

Abonelik işleminiz tamamlandı.

Bir hata meydana geldi, lütfen daha sonra tekrar deneyiniz.

CEVAP YAZIN

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.