Tarımsal Amaçlı Kullanılacak Arazileri Nasıl Kiralayabiliriz?

Tarımsal amaçlı kullanılacak arazilerin kiralanma şartlarını belirleyen 393 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği 30867 sayılı Resmi Gazete‘de bugün yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

Tebliğ, imar planı bulunmayan veya 1/5000 ya da 1/1000 ölçekli imar planlarında tarımsal amaçlı ayrılan Hazineye ait taşınmazların sera ve jeotermal kaynaklı teknolojik seracılık faaliyetleri de dahil tarımsal üretim yapmak üzere tarımsal amaçlı kooperatifler, tarım satış kooperatifleri ve tarımsal üretici birlikleri ile bunların üst kuruluşlarına kiraya verilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.

Kira bedeli, 492 sayılı Harçlar Kanunundaki harcın yüzde biri

Kiraya verilecek Hazineye ait taşınmazın ilk yıl kira bedeli, taşınmazın 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 63 üncü maddesinde yer alan harca esas değerin yüzde biri olacak ve kiraya verme işlemlerinde geçici ve kesin teminat alınmayacak.

Kiralanan taşınmazın üzerine geçici yapılaşma yapılabilir

Kiracı, yapacağı yatırımlarda ihtiyaç duyacağı tesis, depo vb yapıları yapmak için kontrol ekibine başvuracak. Kontrol ekibinden uygun görüş alınması ve idarenin de izni ile geçici nitelikte yapılaşma yapılabilecek.

Kira sözleşmeleri bakanlık izni ile uzatılabilecek

Yükümlülüklerini yerine getiren kiracının, kira süresi sonunda sözleşme süresini uzatma talebi üzerine kontrol ekibi uygunluk raporu düzenleyecek, yeniden kira bedeli hesaplanacak ve bakanlığa sunulacak. Bakanlığın izni ile süre uzatımı gerçekleşecek.

Kira sözleşmesi sonunda taşınmaz eski haline getirilecek

Taşınmaz üzerine kiracının tarafından ağaç ve fidan dikmesi halinde, sözleşmenin sona erdiği durumda taşınmazı eski haline getirecektir. Herhangi bir nedenle sözleşmenin sona ermesi halinde kiracı ağaç ve fidanları sökmez ise du durum için herhangi bir bedel, hak ve tazminat talep edemeyecek.

Hangi taşınmazlar kiraya verilmeyecek?

Her taşınmazın kiralanması mümkün değildir. Kiracı;

• • Özel kanunlar kapsamında kalıp kiralanması mümkün olmayan yerleri,
  • 1/5000 veya 1/1000 ölçekli imar planlarında tarımsal amaç dışında ayrılan yerleri ve
  • Bakanlıkça belirlenen taşınmazları

kiralayamayacak.

Taşınmazın kiralanmasında başvurular nasıl değerlendirilecek?

İlanı açıklanan taşınmaza;

• • Bir başvuru olması durumunda, başvuran,
  • Birden fazla başvuru olması halinde, yapılacak artırmada en yüksek katılım bedelini teklif eden

taşınmazı kiralamaya hak sahibi olacak. Taşınmazın kiralanması ile ilgili bilgi ve belgeler Valiliklerce Bakanlığa gönderilecek ve Bakanlığın uygun görmesi halinde, 15 gün içinde hak sahibine;

• • varsa katılım bedeli,
  • kira bedeli,
  • kira süresi,
  • ödeme koşulları,
  • bedelin yatırılacağı yer,
  • sözleşme giderleri (vergi, resim, harçlar ve diğer giderler)

gibi bilgileri de içeren Tebliğ ekinde yer alan (Ek-1) tebligat yapılıyor. Tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde kiralayan gerekli yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde sözleşme imzalayabilecek. Kira sözleşmesinin notere tasdik ve tescili zorunlu değildir.

Kira ödemeleri nasıl yapılacak?

492 sayılı Kanunun 63 üncü maddesinde yer alan harca esas değerin yüzde biri olan taşınmazın ilk yıl kira bedeli, peşin veya taksitle ödenebilecek. İlk yıl kira ve varsa katılım bedelinin taksitle ödenmesi halinde dörtte biri sözleşme imzalanmadan önce peşin olarak, kalanı ise aynı yıl kira dönemi içinde iki eşit taksitle veya yılı sonunda tek seferde ödenebilecek. Müteakip yıllar kira bedelleri ise aynı yıl kira dönemi içinde olmak kaydıyla üç eşit taksitle veya yılı sonunda tek seferde ödenebilecek olup taksitlere kanuni faiz uygulanmayacak.

Kiracı, üst üste iki yıllık kira bedelini ödenmediğinde, idarece yapılacak tebligat ile otuz gün içerisinde bu bedelleri ödemesi isteniyor. Bu süre içerisinde de ödememesi durumunda 12 nci maddenin üçüncü fıkrasına göre işlem yapılacak.

Kiralara zam yapılacak mı?

Evet, ikinci ve izleyen yıllar kira bedelleri, sözleşme günü itibarıyla Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi (Tarım ÜFE – oniki aylık ortalamalara göre yüzde değişim) oranında arttırılacak. Bu bedelin genel beyan döneminden düşük olması halinde kirada azaltma yapılmayacak.

Kiracı taşınmazı nasıl teslim alacak?

Kiraya verilecek taşınmaz, İdarece sözleşme tarihinden itibaren on beş gün içinde üzerindeki muhdesat ve müştemilat da gösterilmek suretiyle mahallinde tanzim edilecek tutanakla kiracısına teslim edilecek.

Kiracı ise en geç 6 ay içerisinde faaliyetlerine başlayacak. Amacı dışında kullanıma izin verilmeyecek olup böyle bir durumun tespiti halinde tebligat yapılmaksızın sözleşme feshedilebilecek. Ayrıca, amacı dışında tespit edilen aykırılıkların giderilmesi için süre verilecek olup bu süre içerisinde giderilmemesi halinde sözleşme feshedilecek.

Kira sözleşmeleri devredilebilir mi?

Hayır, kira sözleşmeleri devredilemeyecek ve bu sözleşmelere ortak alınamayacak. Ancak kooperatif, birlik veya üst kuruluşlar üye ve ortaklarında değişiklik yapabilecek. İzinsiz böyle bir işlem yapıldığının tespit edilmesi halinde sözleşme feshedilecek.

Saygılarımla,

Yazar: İnş. Müh. Yüksel KAYA
e-posta: yuksel@insaport.com