Yeşil Bina Nedir?

Yeşil Bina, yapının arazi seçim sürecinden başlayarak yaşam döngüsü çerçevesinde değerlendirilip tasarlandığı, bulunduğu tabiata özgü koşullara uygun, enerji ihtiyacında tasarruflu ve yenilenebilir kaynaklara yönelmiş, çevresel etkileri düşük malzemelerin seçildiği, su verimliliği sağlayan çevreci, ekonomik ve sağlıklı binalardır.

Yeşil Binaya Neden İhtiyaç Vardır?

Dünya nüfusu son 60 yılda katlanarak hızla artmış, 1950’de 2,5 milyardan bugün 7 milyara kadar ulaşmıştır. Bu artış, sınırlı olan doğal enerji kaynaklarına karşı olan talebi arttırmış, bu talep doğrultusunda küresel ısınma, biyolojik çeşitliliğin azalması, su kıtlığı, su miktarının ve kalitesinin azalması, ormansızlaşma, otomobil kullanımından kaynaklanan hava kirliliği ve sağlık problemlerinin artması gibi çevresel problemler ortaya çıkarmıştır.

Binalar toplam sera gazı salınımlarının yaklaşık %40’gibi bir oranla sorumlu oldukları için sürdürülebilir kalkınmanın başarılabilmesinde inşaat sektörü işletme süreçleri ile çok önemli bir rol oynamaktadırlar. Bu sebeple, yapı sektörü için yeşil bina yapımı günümüzde alternatif değil gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır. (Kaynak: LEED Reference Guide for building design and construction)

Yeşil Binaların Özellikleri

Yeşil binaları diğer geleneksel yapılardan ayıran birçok faktör vardır. Bu faktörler aşağıdaki gibi sıralanabilir.

1) Ekosistem:

Binanın yapıldığı yerin ekosistemine uygun bitki florasından az su tüketen türlerden seçilir. Hatta bu bitki türleri az sulama, az ilaçlama, az bakım ihtiyacı olan bitkilerdir. Bitki kökleri için organik gübre kullanıldığında sıcaktan soğuktan ve de kuraklıktan korur. Bahçe sulamasında kanalizasyon atığı olmayan evsel atık suların arıtmasından sonra temizlenmiş sular kullanılmaktadır. Yeşil binaların su tasarrufu sağlayan bu özelliği bina içindeki su verimliliğini en üst düzeye çıkan en önemli etkendir.

2) Enerji Verimliliği:

Artan nüfus ve artan enerji talebini insan yaşam kalitesine ödün vermeden en ekonomik biçimde sağlanmasını amaçlayan yüksek verimde ısıtma ve soğutma sistemleri, Harekete duyarlı sensörler ile çalışan ayarlanabilir aydınlatma ve havalandırma sistemleri, yüksek yalıtımlı malzemeler ile duvar, tavan ve çatı yalıtımı ayrıca halihazırda mevcut olan yenilebilir enerji kaynaklarından en etkili şekilde faydalanmaktadır

3) Malzeme Seçimi:

Yeşil binalar, kullanılan malzemelerin çevreye duyarlı, binanın kullanım ömrü bittikten sonra geri dönüşümü sağlanabilen, çevreye zararı sıfır veya minimum seviyede olacak tasarımlar göz önünde bulundurularak yapılır. Ayrıca kullanılan inşaat malzemesi zararlı etkileri olan organik bileşikler içermez ve karbon salınımına sebep olmaz.

4) Hava Kirliliği:

Yeşil binaların diğer binalara göre sera gazı salınımı daha düşüktür. Bu nedenle doğada karbon ayak izi daha düşük seviyededir ve bu yüzden çevre dostudur. Üzerinde yetişen bitkilerin oksijen üretmesi ile ısı adası oluşumunu engeller, bitkilerin güneş ışığını yansıtmaması ile sera etkisini oluşturan yansımaları azaltır.

5) Su Tasarrufu:

Tuvalet temizliği gibi ihtiyaçlarda geri dönüşümlü su veya yağmur suyu sistemleri kullanılır. Hatta son derece düşük su tüketimli sifon sistemleri, düşük akış oranı olan duş başlıkları ve buna benzer su tüketimini minimize eden sistemler kullanılması su tasarrufunu büyük rol oynar.

Yeşil Bina Sertifika Sistemleri

Dünya da birçok sertifika sistemi vardır. Bunlar birbirleri ile benzerlik ve farklılıklar göstermektedir ve genel olarak yapıları özelliklerine göre sınıflandırmaktadır. Bunlara örnek aşağıda sıralananlar verilebilir.

• LEED
• BREEAM
• GREEN STAR
• E.S.T-Konut Sertifikası

LEED (Leadership in Energy and Environmental Design) Yeşil Bina Derecelendirme Sistemi, ekonomik refahı ve sürdürülebilirliği arttırmak için düşük maliyetli ve enerji tasarrufu sağlayan bir yeşil bina süreci geliştirmek için kurulmuş olan yeşil bina sertifikasyon programı, 1998 yılında Amerikan Yeşil Bina Konseyi (USGBC) tarafından geliştirilmiş ve en çok tercih edilen sertifika sistemidir. Geleneksel yapılara göre daha sağlıklı, çevresel sorumluluk sahibi ve daha yüksek performanslı yapıları tanımlayan gönüllülük esaslı bir standarttır.  Toplamda 110 puan üzerinden değerlendirilir. Yalın, Gümüş, Altın ve Platin olmak üzere 4 farklı sertifika seviyesi vardır.

LEED sisteminde binalar 9 ana başlık altında değerlendirilir. Bu sistemin puanlaması 9 kategoride yapılır:

• Bütünleşik Süreç Yönetimi (1 Puan)
• Sürdürülebilir Arazi (10 Puan)
• Konum ve Ulaşım (16 Puan)
• Malzeme ve Kaynaklar (13 Puan)
• Enerji ve Atmosfer (33 Puan)
• Su Verimliliği (11 Puan)
• İç Mekân Kalitesi (16 Puan)
• İnovasyon (6 Puan)
• Bölgesel Öncelik (4 Puan)

Binalar LEED sistemine göre dört ayrı alanda sertifika alabilirler.

• Sertifika 40-49 Puan
• Gümüş 50-59 Puan
• Altın 60-69 Puan
• Platin 80+ Puan
  

  

BREEAM, 1990 yılında İngiltere’de BRE tarafından geliştirilen Yeşil Bina derecelendirme sistemidir. Bina ölçeğinde çevresel sürdürülebilir tasarım, inşaat ve işletme kriterlerini ortaya koymaktadır. Binaların ne kadar enerji verimli, su verimli ve sağlıklı bir yapı olduğu Breeam Pass, Breeam Good, Breeam Very Good, Breeam Excellent ve Breeam Outstanding olmak üzere 5 farklı seviyeye göre derecelendirilir.

Bu sistemin puanlaması 10 kategoride yapılır.

• Bina Yönetimi (12 Puan)
• Sağlık ve Memnuniyet (15 Puan)
• Enerji (19 Puan)
• Su (6 Puan)
• Arazi Kullanımı ve Ekoloji (10 Puan)
• Ulaşım (8 Puan)
• Malzeme (12.5 Puan)
• Atıklar (7.5 Puan)
• Kirlilik (10 Puan)
• İnovasyon (10 Puan)

GREEN STAR, Avustralya Yeşil Bina Konseyi (GBCA) tarafından 2003 yılında geliştirilen sistem, BREEAM ile benzerlikler göstermektedir. Avusturalya, Güney Afrika ve Yeni Zelanda’da kullanılan bu sistem binaların yaşam döngüsünü değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu puanlama sistemi ilk olarak ofisler için geliştirilmiş olup, ofis tasarımları, mevcut ofis yapıları ve ofis iç mekânları değerlendirilmektedir.

B.E.S.T-Konut Sertifikası, yeşil binalar alanındaki araştırmalara ve çalışmalara devam eden Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği tarafından, yeni konut projelerinde uygulanmak üzere Türkiye koşullarına uygun sertifika sistemi olarak oluşturulmuştur. Türkiye’de geliştirilen bu sertifikanın, diğer uluslararası sertifikalara göre en büyük avantajı sertifika gelirinin yurtiçinde kalacak olması ve böylece dışarıya kaynak transferinin engellenmesidir.

B.E.S.T-Konut Sertifikası kapsamında konutlar; Bütünleşik Yeşil Proje Yönetimi, Arazi Kullanımı, Su Kullanımı, Enerji Kullanımı, Sağlık ve Konfor, Malzeme ve Kaynak Kullanımı, Konutta Yaşam, İşletme ve Bakım, Yenilikçilik olmak üzere 9 başlık altında değerlendirilmektedir.

Birçok ülke yeşil binalar için kendi koşul ve gereksinimlerine göre kendi standartlarını geliştirmiştir. Binaları çevresel etkilerine göre değerlendiren pek çok sistem geliştirildi ve geliştirilmeye devam ediyor. Dünyada birçok yeşil bina sertifika sistemi var. Bölgelere göre çeşitlilik sağlayabilirler. Her sertifika sisteminde ve sertifika sisteminin altındaki farklı yapı tipolojilerinde farklı sertifika tipleri mevcuttur. Bu sertifikalar ile yapılan tasarımın belgelenmesi sağlanır. Kurumlara prestij sağlar. Bilinçli tüketici sayısını arttırarak teşvik sağlar.

Yazımı okuduğunuz için teşekkür ederim.

Yeşil Bina Başlıklı yazı;

– Leed Reference Guide For Building Desing and Construction

– Ulusal Tez Merkezi

– https://cedbik.org kaynakçalarından derlenmiştir.

Düzenleyen: İnş. Müh. (stu) Büşra Kurt
e-posta: busra.beu10@gmail.com