yazı üstü

Malzemelerin (genellikle metalik özellikte olan malzemeler) bulundukları ortam ile girdikleri elektrokimyasal reaksiyonlar neticesinde yapısında meydana gelen istenmeyen değişiklikler korozyon olarak isimlendirilir.

Yapılar için en büyük sorunların başında korozyon gelmekte olup, yanlış uygulamalar neticesinde yapılacak bakım onarım maliyetleri de çok yüksek bütçelere ulaşabilmektedir.  Bu nedenle korozyona karşı doğru bir şekilde tedbir alınmalıdır.

Korozyona karşı alınacak tedbiler de üç ana başlık altında toplanmakta olup bunlar;

1. Elektrokimyasal yöntemler

– Katodik koruma
– Anodik koruma

2. Kimyasal yöntemler

– İnhibitör kullanılması
– Söz konusu ortama dayanıklı bir metal veya alaşımın seçilmesi
– Çevrenin kimyasal bileşiminin değiştirilmesi

3. Koruyucu kaplamalar

– Organik kaplama (boya) uygulanması
– İnorganik kaplama yapılması

Bu makalede koruyucu kaplamalardan olan boya uygulamasını inceleyeceğiz. Boya uygulaması ile ilgili yürürlükte bulunan TS EN ISO 12944:2018 – Boyalar ve vernikler – Çelik yapıların koruyucu boya sistemleri ile korozyona karşı korunması” adlı şartnameyi baz alarak, boya sisteminin doğru seçilmesi için neler yapılacağından bahsedeceğiz.

Korozyona karşı koruma için doğru boya sisteminin seçilmesi, en ekonomik ve en iyi teknik çözümün elde edilmesini garanti etmek için dikkate alınması gereken çeşitli unsurları bulunmaktadır. Her bir proje için koruyucu bir boya sistemi seçmeden önce dikkate alınacak en önemli unsurlar; çevre korozyonu, korunacak yüzeyin tipi, boya sistemi için gereken dayanıklılık ve boya uygulama sürecinin planlanması olmak üzere 4 başlık altında değerlendirilebilir.

a) Çevre Korozyonu

Bir boya sistemini seçerken yapının, binanın ya da tesisin işletileceği koşulları hesaplamak hayati önem taşır. Ortamın korozyonunun etkisini belirlemek için aşağıdaki unsurların dikkate alınması gerekir:

– Nem ve sıcaklık (servis sıcaklığı ve sıcaklık değişimleri)
– UV radyasyonunun mevcudiyeti
– Kimyasallara maruz kalınması (örneğin endüstriyel işletmelerdeki özel maruziyet)
– Mekanik hasar (darbe, aşınma v.b.)

Gömülü yapılar söz konusu olduğunda bunların gözenekliliği ve maruz kaldıkları zemin koşullarının dikkate alınması gerekir. Arazinin nemliliği, pH’i ve bakteriye ve mikro organizmalara karşı biyolojik olarak maruz bulunma durumu çok önemlidir.

Su bulunması hâlinde suyun tipi ve kimyasal yapısı da önem taşır. Çevrenin korozif yapısının aşağıdakiler üzerinde etkisi olacaktır.

– Koruma için kullanılan boya türü
– Boya sisteminin toplam kalınlığı
– İhtiyaç duyulan yüzey hazırlığı
– Katlar arası minimum ve maksimum bekleme süreleri

Çevre ne kadar korozif olursa, o kadar daha iyi bir yüzey hazırlığını gerektirir. Katlar arası bekleme sürelerine de tam olarak uyulması gerekir.

Tablo 1 – TS EN ISO 12944’e göre atmosferik korozyon kategorileri

TS EN ISO 12944:2018’in 2. Bölümü atmosferik şartlar, toprak ve su için korozyon sınıflandırmalarını içerir. Bu standart, karbon çelik ve çinkonun korozyon sürelerine dayalı çok genel bir değerlendirmedir. Özel kimyasal, mekanik ya da sıcaklık etkenlerine maruz kalma durumlarını yansıtmaz. Bununla beraber standart spesifikasyon yine de bir bütün olarak boya sistemi projeleri için iyi bir gösterge olarak kabul edilebilir.

Tablo 1 – TS EN ISO 12944’e göre su veya toprak altında inşa edilen yapılar için korozyon kategorileri

b) Korunacak yüzeyin tipi

Bir boya sisteminin tasarlanması normal olarak çelik, sıcak daldırma galvaniz çelik, sprey ile metalize edilmiş çelik, alüminyum ya da paslanmaz çelik gibi yapı malzemeleri ile uğraşılmasını gerektirir. Yüzey hazırlığı, kullanılan boya ürünleri (kısmen astar) ve toplam sistem kalınlığı başlıca korunacak olan yapı malzemesine bağlı olacaktır.

c) Boya sistemi için gereken dayanıklılık

Bir boya sisteminin ömrü uygulamadan sonra ilk kez bakım gerekinceye kadar geçen süre olarak varsayılır. TS EN ISO 12944:2018, dayanıklılığı kategorilere ayırmak için 4 zaman dilimi belirlemiştir:

AZ – L, 0 – 7 yıl arası
ORTA – M, 7 – 15 yıl arası
YÜKSEK – H, 15 – 25 yıl arası
ÇOK YÜKSEK – VH, 25 yıl ve üzeri

d) Boya uygulama sürecinin planlanması

Özel bir projenin inşa çizelgesi ve inşanın çeşitli aşamaları boya sisteminin nasıl ve ne zaman uygulanması gerektiğini belirler. Malzemelerin, inşa aşaması tamamlandığı ve tüm parçaların sahada ve içeride bir araya getirildiği zaman, ön imalat aşamasında verilmesi önemlidir.

Yüzey hazırlığının ve boyanın kuruma/kürlenme sürelerinin sıcaklık ve nemliliğe göre göz önünde bulundurulması için işin planlanması gerekir. Aynı zamanda inşaatın bir aşaması korumalı atölye ortamında ve bir diğer aşaması şantiyede olursa, katlar arası bekleme sürelerinin dikkate alınması gerekir.

 

Yararlanılan Kaynaklar;

– TS EN ISO 12944:2018
– HEMPEL, Korozyona karşı koruyucu boyalar için TS EN ISO 12944:2018 standardına uygun temel esaslar ve sistemler

inşaport.com ücretsiz aboneliği

Haftalık bültenimize abone olun, yeni içerikleri kaçırmayın.

Abonelik işleminiz tamamlandı.

Bir hata meydana geldi, lütfen daha sonra tekrar deneyiniz.

CEVAP YAZIN

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.