Performans analizi yapılacak binalarda ilk saha çalışması statik rölöve çalışması olmaktadır. Sade bir ifade ile binanın geometrik kimliğinin oluşturulması da diyebiliriz.

Bildiğiniz gibi her yapının mevcut projelerine erişmek pek mümkün olmuyor. Ya da mevcut yapının projesine göre yapıldığı konusunda şüphe de olabiliyor. Peki, projesi olmayan bir binayı nasıl modelleyeceğiz? Bir binayı modelleyebilmek için bu binaya ait taşıyıcı sistem projesinin çizilmesi gerekiyor. İşte bu noktada binanın statik rölöve projesine ihtiyaç vardır.  Peki, rölöve nedir?

Rölöve Nedir?

Röleve, mevcut bir yapıyı oluşturan taşıyıcı ve/veya taşıyıcı olmayan tüm unsurlarının ölçekli ve ölçülü olarak plan, kesit ve detay çizimleri ile gösterildiği çalışma olarak ifade edilebilir. Basit, tespit ve esas olmak üzere üç çeşit rölöve bulunmaktadır.

Basit rölöve, rölöve çalışmalarına bir genel teşkil sağlamayan ancak projenin hazırlanma esasında ölçülerin karış, kulaç ve adım kullanarak alınması ve yapılan araştırmaların gelişigüzel dikkat edilmeden yapılmasıdır. Tespit rölöve, kültürel yapının ve tabiat varlığının koyulan koruma kurallarına göre taşınmaz tescil başvurularında hazırlanmak üzere alınan ölçümlerin teknoloji kullanarak yapıldığı ve fotoğraflarla desteklendiği çalışmalardır. Esas rölöve ise restitüsyon ve restorasyon çalışmaları asasında proje aşaması noktasında altlık teşkil etmesi için ya da yıkılacak olan yapısının taşınmaz durumu hakkında arşiv oluşturulması için yapılan rölöve çalışması olup diğer rölöve çeşitlerine göre daha fazla ayrıntı içermektedir.

Yapılarda mimari, statik, elektrik ve mekanik olmak üzere 4 mesleki branş için rölöve çalışması yapılmaktadır. Genelde en çok talep edilen mimari ve statik rölöve olsa da bazı işlerde mekanik ve elektrik rölöve projeleri de talep edilmektedir. Bu yazı kapsamında statik rölöve çalışmasının detaylarına değineceğiz.

Statik Rölöve Nedir?

Statik rölöve, mevcut bir yapıyı oluşturan taşıyıcı elemanların (kolon, kiriş, döşeme, temel vb.) boyutlarının ve bu elemanların birbirilerine göre konumlarının ölçülerek bodrum kat dahil tüm kat planları ile bunların kesitlerini ve detaylarını kapsayan bir çalışmadır. Genellikle mimari rölöve çalışmalarından sonra yapılmaktadır.

Resim 1 – Bazı taşıyıcı betonarme elemanlar

Statik rölöve çalışmalarının en büyük dezavantajı ise ölçülecek taşıyıcı elemanların mimari unsurlar içerisinde gizli kalmış olmasıdır. Bu nedenle statik rölöve çalışmalarında bir takım aletlere ihtiyaç duyulmaktadır. En sık kullanılan aletler;

      • Kalem,
      • Silgi,
      • Altlık,
      • Gönye,
      • Cetvel
      • 2D ve 3D lazer metre,
      • Röntgen cihazı (ferroscan, profometre vb.),
      • Schmidt çekici,
      • Şerit metre

olmaktadır.

Resim 2 – Çizim aletleri

Kalem, silgi, altlık, gönye ve cetvel çizim yaparken, lazer ve şerit metreler ölçü alırken, röntgen cihazı ve schmidt çekici (bazen ahşap tokmak da kullanılabiliyor) ise betonarme elemanların yerinin tespitinde kullanılır. Çizim için elektronik cihazlar da kullanılmaktadır. Röntgen cihazının iyi olanları pahalı olduğu için her firmada bulunmaz. Ucuz olanları ise sahada pek işinize yaramıyor. Genelde laboratuvar hizmeti veren firmalarda kalitelileri bulunmaktadır. Ancak bu firmalar sadece donatı tespiti hizmetinde aleti kullanmaktadır. Bu durumda ya schmidt çekici ya da ahşap tokmağı seçeceksiniz.

Resim 3 – Ölçüm aletleri

Betonarme elemanlar, taşıyıcı olmayan elemanlara (duvar, kaplamalar vs.) göre daha rijit oldukları için yüzey sertliği ile elemanların yerini tespit etmek en kolay yol olmaktadır. Bu nedenle schmidt çekici veya ahşap tokmağa ihtiyaç duyulur. Peki, statik rölöve çalışmasına nasıl başlayacağız? Neler yapmalıyız?

Statik Rölöve Nasıl Çizilir?

Statik rölöve çalışmalarına başlamadan önce varsa binanın mevcut projeleri detaylı incelenir. Eğer binaya ait projeler bulunmuyor ise direk sahada inceleme çalışmalarına başlanır. Ölçüm ve çizim yapmadan önce binanın zemin katını gezmenizde yarar olacaktır. Binanın taşıyıcı sistemi bu şekilde kafanızda daha rahat canlanacaktır. Bu aşamadan sonra binanın tahmini aks sistemi oluşturulur. Daha sonra bu aks sistemine kolonlar ölçü alınarak işlenir. Kolon ve aks oluşturulduktan sonra kolonları birbirine bağlayan kirişler çizilir. Bu işlemler tamamlandıktan sonra yapısal diğer unsurlar (merdiven, şaft boşlukları, konsol elemanlar vb.) incelenir ve çizime işlenir. Bu işlem binanın tüm katlarında yapılır.

Resim 4 – Örnek rölöve planı

Son olarak yapının temel boyutlarını ölçmeniz gerekiyor. Bunun için zaten temel muayene çukuru açacaksınız. Açtığınız çukurda hem temel tipini hem de boyutlarını belirlemeniz gerekiyor. Tüm temeli açıp incelemeniz mümkün olmayacağı için sınırlı sayıda açtığınız temel muayene çukurlarındaki gözlemlerinize göre temelin tamamını oluşturacaksınız.

Bir hastaya konan ön tanı ile rölöve çalışmasını eş değer kabul edebiliriz. Nasıl ki bir hasta için doğru teşhisin konulması ve devamında doğru tedavinin uygulanması o hasta için olumlu ise baştan yapılan rölöve tanısının da bina için aynı derecede olumludur. Yanlış teşhis, yanlış sonuçlar doğurabilir. Doğru teşhisi koyabilmek için rölöve yapacağız ama bunun bedeli ne olacak?

Statik Rölöve Bedeli Nasıl Hesaplanır?

Bir binanın rölöve çalışma bedenini hesaplanmasında emsal alınacak tek bir yer Mimarlar Odasının internet sitesi (http://www.mo.org.tr/enazbedel/index.cfm), ancak bunu statik rölöve için kullanamıyoruz. İnşaat Mühendisleri Odası nedense bu konuda herhangi bir fiyatlandırma çizelgesi de sunmuyor. Haliyle bu bedeli kendiniz belirlemeniz gerekiyor. Gerçi hangi iş için İMO fiyatlandırmasını kullanıyoruz ki? Bu durumda işin büyüklüğüne ve yapacağınız inceleme çalışmalarına göre bir hizmet bedeli çıkarmalısınız.

Resim 5 – Hizmet bedeli

Rölöve ve statik rölöve genel olarak bu şekildedir. Bu konuda katkı sağlamak isteyen meslektaşlarımın yuksel@insaport.com veya yksl.kayaa@gmail.com adreslerine mail atmalarını rica ederim. Ayrıca sormak istediğiniz soruları mail atabileceğiniz gibi yorum kısmında da sorabilirsiniz.

Sabırla okuduğunuz için teşekkür ederim. Sağlıcakla kalınız.

 

Saygılarımla,
İnş. Yük. Müh. Yüksel KAYA

 

Makalenin PDF dosyasını indirmek için TIKLAYINIZ…

Abone Listemize Kaydolun
inşaPORT Mail Aboneliği

Posta listemize abone olun ve e-posta gelen kutunuzda ilginç şeyler ve güncellemeler alın.

Abone olduğunuz için teşekkür ederiz.

Bir şeyler yanlış gitti.

2 YORUMLAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.