Halk dilinde 4 bin yıldır ‘amyant’ olarak bilinen asbest, işlenmesi kolay, ısıya dayanıklı, kolaylıkla bükülebilir, koku yapmayan bir madde. Bu nedenle, çatı kaplamalarından, yağmur suyu borularına, bina içi bölmelerine kadar pek çok yerde asbestli yapı malzemeleri kullanılıyor. Bir saç telinden 2 bin kez daha ince olan asbest lifleri, havaya karışıp solunum yoluyla hastalıklara yol açtığı gibi, parmak ucuna batan bir asbest parçası da vücut içinde yürüyüp kalbe kadar ulaşabiliyor.

Yüksek ısıya dayanıklı ve lifli bir yapıdaki asbest mineralinin kanserojen özelliği 1950’lerden beri biliniyor. Birçok Avrupa ülkesinde 1990’ların sonuna dek gemi, uçak, otomobil, ısı ve ses izolasyonunda, inşaatlarda, ısıya dayanıklı tekstil ürünlerinde ve makine konstrüksiyonlarında olmak üzere yoğun olarak 3000’den fazla endüstriyel üründe kullanıldı.

Asbest hakkında bilmeniz gerekenler nelerdir?

– 1990’dan önce inşa edilen birçok ev ve ofis bir tür asbest içerir
– Asbest 3.000’den fazla inşaat malzemesinde bulunabilir
– Asbeste bağlı akciğer hastalıkları önlenebilir niteliktedir olmasına rağmen en büyük işçi katili olmaya devam ediyor
– Asbest liflerine maruz kalmaktan ölen işçilerin çoğu inşaat işlerinde çalışıyor

Asbest evinizde gizleniyor mu? İşte bazı potansiyel yerler…

1. Çatı keçesi ve şıngıl
2. Vermikülit gibi gevşek, üflemeli yalıtım
3. Parlak ışık arkalığı
4. Çatı olukları asbestli çimentodan yapılabilir
5. Yapay şömine kütükleri ve külleri
6. Akustik fayans
7. Döşeme altı kaplama
8. Şöminenin altında asbestli keçe
9. Boru izolasyonu
10. Ana panel ve sigorta kutusu; Her sigorta telinin ayrı bir asbest flaş koruması vardır
11. Kapı ve conta kapakları
12. Gömme aydınlatma arkası desteği
13. Kazan ve fırın yalıtımı
14. Dış kaplamada asbest bulunabilir
15. Saçak altı levhalar asbestli çimento veya asbestli yalıtım levhasından yapılmış olabilir
16. Dokulu veya kabartmalı duvarlar ve tavanlar
17. Asbestli çimento tahta kaplama
18. Prizler ve anahtarlar
19. Alçıpan dolgu maddesi, duvarlar ve tavanlar için ek ve derzler
20. Pencere macunu
21. Döşeme: vinil karolar ve linolyum tabaka döşeme ile döşeme yapıştırıcısı
22. İç borular asbestli çimentodan yapılabilir
23. Elektrik tellerindeki yalıtım
24. Odun sobası için ısı reflektörü

Asbestin güvenli bir şekilde çıkarılması ve imha edilmesi hepimizin ortak bir sorumluluğudur. Ev sahipleri, müteahhitler ve işçilerin hepsinin rolü vardır.

Eviniz 1990’dan önce mi inşa edildi? Evinizi yenilerken veya yıkarken herkesin güvenliğini sağlamak için gereken bazı şeyler bulunuyor. Bunlar;

Asbest testi yapmak için bir uzmandan destek alın

1. Asbest testlerini gerçekleştirmek için nitelikli ve uzman bir şirket bulun.
2. Şirket uzmanına ne kadar zamandır iş yaptıklarını sorun.
3. Şirket uzmanının asbest testlerini yapmak için uygun eğitim ve deneyime sahip olduğundan emin olun. Referanslarını isteyin.
4. Şirket danışmanı size asbest testlerini ve kontrol planı sağlamalı.

Asbest sökümü için uzman bir müteahhitle çalışın

1. Asbest temizliği yapmak için uzman bir müteahhit kiralayın
2. Yüklenicinin, asbestin güvenli bir şekilde çıkarılması için deneyime, donanıma (örneğin, negatif hava üniteleri, kişisel koruyucu ekipman, istifleme) ve güvenli çalışma prosedürlerine sahip olduğundan emin olun.
3. Yükleniciye ne kadar süredir çalıştıklarını ile İşyeri Sağlığı ve Güvenliğinde riskleri azaltma projesi hakkında bilgilendirip bildirmediklerini sorun.
4. Asbestin çıkarılmasından sonra, yüklenici, boşaltılan alanının hava tahliyesine hazır olup olmadığını size belirtecek

Asbestli bir yapı yıkılacaksa ne yapılmalı?

Yıkım öncesi

– Asbest ölçümü ve risk değerlendirmesi yapılır
– Yerinde inceleme yapılır ve gerekli tedbirler (uyarı levhaları, önlemler, çalışma alanının düzenlenmesi vb) alınır
– İş planı hazırlanır
– Asbestin etrafa yayılmayacağı bir çalışma sistemi kurulur
– Yıkım izni alınır

Yıkım sırası

– Çalışma, asbest söküm uzmanı nezaretinde, asbest söküm çalışanı tarafından yapılır
– Havadaki asbest oranı, yönetmelikçe belirlenmiş sınır değeri geçerse, işveren çalışanların korunması için aşağıdaki önlemleri alır:

a) Solunum sistemi ve kişisel koruyucu donanımı çalışanların kullanmasını sağlar, çalışma sürelerini belirler
b) Sınır değerin aşılması ihtimali olan yerlere uyarı levhası asar
c) Asbest veya asbestli tozun çalışma alanı ve tesis dışına yayılmasını önler

Yıkım sonrası

– Asbestli malzeme, sızdırmaz paketler içinde taşınır ve diğer malzemelerden ayrı depolanır
– Asbestli atıklar, içinde asbest olduğu belli olacak şekilde etiketlenir ve yönetmeliğe uygun şekilde yok edilir